آثار تاریخی و گردشگری جیرفت-پایان نامه مدل استراتژيک برای جاذبه گردشگری

دانلود پایان نامه

آثار تاریخی و جاذبه های دیدنی و گردشگری

اغلب آثار دیدنی جیرفت، بیشتر برای اهل تحقیق و پژوهش جالب و تماشایی است، اماکنی که گروه اخیر را روزها و ماههای متمادی در جهانی از دیدنی ها و شنیدنی های تاریخ فرو می برد و تمنای آنان را براورده می سازد، هرچند که آبشارها ، باغات باصفای مرکبات، دشت های سرسبز و حاصلخیز سد عظیم جیرفت و حتی برخی قلعه ها و مجموعه های جدیدالاحداث نظیر موزه جیرفت نیز می تواند رضایت گروه های دیگری از گردشگران را براورده کند.

در این میان زیبائیهای دیگری نیز وجود داردکه نمی توان و نباید به سادگی از کنار آن گذشت بطور مثال، در داغ ترین روزهای تابستان که هرم نفس خورشید در شهر جیرفت، گرمایی در حدود 50 درجه را تحمیل می کند، در همان حوالی، بهر دلفارد با درختان سرسبز و آبشار زیبا را می توان شاهد بود که خنکای نسیم را هدیه می کند و کمی دورتر در محدوده  همان ولایت، سربیزن ساردوئیه با کمتر از 10 درجه سانتیگراد، انسان را وادار به استفاده از پوشش گرم می کند، تردید نیست که این اختلاف درجه حرارت، زیبایی خاص خود را دارد.

3-13-1- آثار شهر دقیانوس و تپه های کنار صندل:

مورخان و باستان شناسان ایرانی با حفاری‌های بسیار در حوضهٔ هلیل رود و روستای کنار صندل به این مهم دست یافتند که گهوارهٔ تمدن خاور میانه بین النهرین نیست بلکه جیرفت است. انها با حفاری و پیدا کردن سنگ‌های صابونی در حوزهٔ هلیل رود موفق به اثبات نظریه شهر دقیانوس و کنار صندل شدند و ان را به ثبت ملی رساندند. انها نیز پیکرهٔ انسان نمای یک بت را پیدا کردند. طبق این نظریه شهری در کنار هلیل رود به مساحت ۴۰۰ کیلو متر مربع وجود داشته که حتی از تمدن بابل و بین النهرین نیز قدیمی تر بوده است که این با یافت بیش از ۴۰۰ شی گرانبها حاصل شد و پروژهٔ شهر دقیانوس و کنار صندل اولین تمدن در خاور میانه به شمار رفت وبه ثبت ملی رسید

در حاشیه غرب هلیل رود، در پشته «بهجرد» تا «هوکرد» آثاری از تمدن کهن، با هزاران قطعه سفال و آجر وجود دارد که به آن دقیانوس گویند. سالهاست که این محل مورد تاخت و تاز سوداگران و قاقاقچیان آثار عتیقه است و تاکنون سکه ها و اشیاء قدیمی عدیده ای از آن استخراج شده و اکثراٌ بفروش رسیده، هرچند که سالهاست میراث فرهنگی آن را منطقه ممنوعه اعلام کرده و حفاری در آن مجاز نیست. آثار و خرابه های ساختمانی غرب رودخانه، در حقیقت باقیمانده قلعه هایی است که ویران شده و بصورت تپه درآمده و نام دقیانوس بخود گرفته، تپه شمال هوکرد که ظاهراٌ ممقر حکومت و ارگ شهر بوده بصورت چهار ضلعی و هر ضلع آن نزدیک 300 متر طول داشته و قلعه های سادتی، کریم آباد باغباغوئیه، کنار صندل، خاتون آباد، زنگیان و قلعه گبر در شمال بهجرد گواه آن است.در اساطیر و افسانه های محلی آمده که که ساختمان های قدیمی جیرفت از بهجرد تا کنار صندل به گونه ای بهم متصل بوده که کهره ای ( بزغاله ای)  بر پشت بام خانه ها،تمام مسیر سی کیلومتری را طی کرده0 این موضوع نشانی از عظمت وبزرگی شهر دقیانوس است0

حادثه زلزله اخیر در جنوب و شرق آسیا و نابود شدن کامل بعضی جزایر اندونزی تا آنجا که بر اساس اخبار اعلام شده، در برخی از آنها کسی باقی نمانده و یک نسل بکلی منقرض شده، می تواند مندرجات تاریخ  در خصوص درخصوص شهر دقیانوس و تمدن جیرفت از غرب تا فاریاب و صوغان و مرز سیرجان- از جنوب تا منوجان، رودان، قلعه گنج و میناب و از شرق تا کوهستان کنونی که در دویست کیلومتری شهرستان جیرفت است دیده می شود و در همه جا به KEENG شهرت دارد.

اگرچه ناصرالدین منشی در سمط العلی تاریخ قراختائیان می نویسد:«غزها خشت از خشت جیرفت برداشتند» معذالک تنها حمله و هجوم، حتی در گستره ای به این وسعت نمی تواند آنچنان موجب نابودی شود، مگر آنکه ظغیان هلیل سیلی مهیب و شاید همزمان، زلزله ای ویرانگر چنین وضعیتی را موجب شده باشد چیزی مشابه آنچه این روزها در جنوبشرق آسیا شاهد آن هستیم.

3-13-2- قلعه سموران:

موقعیت نظامی جیرفت در گذشته موجب شده تا قلعه های محکم و استواری در آن احداث گردد که از آن جمله می توان به قلعه امجز- پشت قلعه- قلعه زاخت- قلعه کویز- قلعه سلیمانی و تعداد دیگری اشاره کرد، اما در این میان قلعه سموران از موقعیت خاصی برخوردار است. این قلعه در سه کیلومتری شمل غرب روستای رودفرق و 60 کیلومتری جنوب شرق جیرفت بر روی کوهی مرتفع بنا شده و دارای چاه عمیقی است که چنانچه سنگی به داخل آن انداخته شود، مدت نسبتاٌ قابل توجهی طول می کشد تا صدای آن به گوش برسد. دهانه این چاه 4 تا 6 متر است. این چاه با سنگ چین های اطراف، تونلی که در آن تعبیه شده و نیز انحنایی که در آن بوجود آمده، راز و رمز هائی دارد که تاکنون کسی از آن آگاهی نیافته، در گذشته تلاش برای کشف این اسرار، به قیمت جان دو نفر منتهی گردیده که بدستور حاکم وقت سعی کردند تا خود را به انتهای چاه برسانند. اما یکی از آنها در اواسط راه، و دیگری پس از خروج از چاه مردند و این مجهول همچنان نامعلوم ماند.

مساحت بالای کوه که محل زندگی ساکنان آن بوده، حدود دویست متر عرض، پانصد تا هفتصد متر طول و بیش از دوهکتار مساحت دارد. پرتگاههای طبیعی و احداث دیوار های مستحکم به عرض حدود 3 متر و ارتفاع پنج تا 6 متر و نیز برج های دیدبانی متعدد، نفوذ دشمن به این قلعه را غیر ممکن ساخته بود علاوه بر این و برای اطمینان بیشتر،در پایین کوه نیز دیوار ها و حفاظ های متعددی احداث شده .روی قلعه، آثار ساختمان های ویران متعدد و دو حوض آب کوچک و بزرگ دیده می شود بقایای سه ستون سنگی در داخل یکی از حوض ها به آن زیبایی خاص بخشیده. وجود اشیاء متعددی از قبیل طلا و ابزار و آلات جنگی قدیمی، از موقعیت نظامی آن حکایت دارد. در پایین کوه و بر روی رودخانه کوچک پشت قلعه، سد محکمی احداث شده که بقایای آن به عرض 3 متر و طول 8 متر و ارتفاع 5 متر هنوز باقی است و در محل نیز به عنوان سد سموران یا بند گورها( گبر ها- زردتشتی ها) معروف است.

3-13-3- موزه میراث فرهنگی:

اگرچه بنای این موزه جدید و به سبک مدرن ساخته شده و همت گروهی از فرهنگدوستان با همیاری دادگاه انقلاب اسلامی و شهرداری جیرفت در سال 1380 موجب احداث آن گردید، آما در آن آثار گرانقدری نگاهداری می شود که هر یک به تنهایی می تواند زمینه بالندگی یک موزه معتبر باشد، فکر احداث این مجموعه زمانی بوجود آمد که آثار ارزشمند و کشف شده در تپه های باستانی، درک اعتبار تاریخی هر یک از آنها، توسط شخصیت های علمی داخل و خارج و تماتیل بزرگترین موزه های جهان مانند موزه لوور فرانسه، نام جیرفت را بر سر زبان ها انداخت و مسؤلان را به این اعتراف واداشت که عدم نگهداری برخی از این آثار در شهر جیرفت و یافتگاه آنها، ستمی بر جیرفت و جیرفتی است، به این ترتیب بنای کنونی ساخته شد و هم اکنون در آن آثار گرانبهائی نگهداری می شود. در این موزه انواع ظروف سفالی منقوش، متعلق به هزاره ی سوم قبل از میلاد- انواع اشیاء سنگ صابونی و مجسمه هایی از پرندگان و حیوانات- شبکه های پنجره ای – ظروف سفالی زرین قلم متعلق به عصر سلجوقی – انواع سفال ها با نقش برجسته متعلق به عصر سلجوقی- تندیس ونوس متعلق به قرن دوم قبل از میلاد ، و ده ها اثر عتیقه و ارزشمند دیگر نگهداری می شود، آنطور که موزه میراث فرهنگی جیرفت از این نظر و با عنایت به محتوای باستانی، از اهمیت خاصی برخوردار است.مهمترین موضوعات منعکس شده در روی ظروف سنگ صابونی عبارتند از: فرهنگ هلیل رود صحنه های نبرد حیوانات گربه سان با مارهای عظیم الجثه یا نبرد شیرها و پلنگ ها با گاوهای تنومند کوهان دارو نیز نقش مایه های معروف نبرد سلطان جانوران و گاو نر با حیوانات درنده.از دیگر موضوعات منعکس شده بر روی ظروف مزبور نقش بز کوهی و درخت زندگی است موضوع شناخته شده دیگر نقش حمله عقاب به بز کوهی است. تقریباً تمامی موضوعات یاد شده در باورهای فرهنگی- مذهبی جوامع این دوره در کناره های هلیل رود و شرق باستان ریشه دارد.

 

 

3-13-4- گورخانه یا مقبره ی حیدری:

این بنا از آثار باقیمانده قرن یازدهم هجری قمری در روستای دولت آباد- مرکز دهستان اسفندقه در فاصله 72 کیلومتری غرب شهر جیرفت قرار گرفته است. ظاهراً این بنا مقبره میرحیدر مهنی و نوادگان اوست که گفته می شود از تبار ابوسعید ابوالخیر هستند . مصالح آن آجر و امکانات ساختمانی قدیم است. میراث فرهنگی و گردشگری نیز عقیده دارد بنای یاد شده از آثار باقیمانده عصر صفوی است که به صورت چند ضلعی در دو طبقه با سقف گنبدی از آجر ساخته شده و داخل آن چند مقبره قدیمی قرار گرفته است که بعلت ربوده شدن سنگ های این قبور، مشخصاتی از آنها به ثبت نرسیده است.

3-13-5- غار شعیب:

این غار در 18 کیلومتری جیرفت قرار دارد، برخی عوام براین عقیده اند که غار یاد شده مکان خواب اسطوره های اصحاب کهف بوده و با توجه به نزدیکی با دقیانوس، از چنان قدمتی برخوردار است.

3-13-6- چاه آرتزین چمن:

از جمله جاذبه های طبیعی دیگری که در جیرفت وجود دارد، چاه آرتزین چمن است که در روستای چمن، واقع در 15 کیلومتری جنوب شهر جیرفت قرار دارد. این چاه بدون هرگونه موتور پمپ پمپ یا وسیله موتوری دیگر، آب را با فشار و ارتفع زیاد فوران می دهد. آنطور که علیرغم مسدود کردن سر چاه، فشار آب قابل کنترل نبوده، و راه های خروجی پیدا کرده به بیرون می زند، با توجه به تحولات هیدرولوژی و تکتونیکی گذشته وضع لایه های زمین قسمتی از آب های زیرزمینی تحت فشار قرار گرفته و در مناطقی که سطح ایستایی به صفر می رسد، چاه آرتزین نمونه چاه چمن بوجود می آید.

3-13-7-  بُندر دوساری:

از نواحی دیدنی دیگر، بخصوص برای اهل تحقیق و زمین شناسان بندر دوساری است که آب قابل توجهی از زیر صخره های آهکی خشک و بیدرخت و گیاه بیرون می آید و روستای بزرگ دوساری را آبیاری می کند. این منطقه از مناظر و زیبائیهای طبیعی بسیار برخوردار است.

سایکس، در سفرنامه خود( 147 ) درباره ی دوساری می نویسد: دوساری کرسی نشین جیرف است که اغلب املاک آن خالصه است.

نخلستان دوساری در دامنه یک کوه مرتفع سنگ آهکی واقع شده که چشمه ای نیز از میان آن می گذرد و آسیاب بزرگی حوالی آن بنا شده است. قبرستان محل که خطوط زیبایی روی الواح قبور آن منقوش گردیده مربوط به قرن هفتم است.

3-13-8- آبشارها:

منطقه جیرفت، دارای آبشارهای مرتفع و زیبایی است که اگر راه های دسترسی به آنها ساخته شده و امکاناتی برای اسکان و استراحت علاقمندان طبیعت فراهم گردد. بی تردید می تواند زمینه بسیار مناسبی برای گردشگری را بوجود آورد، آبشارهایی که اطراف آنها پوشیده از گل و گیاه و سرسبزی است و پراکندگی ذرات آب، مناظر بدیع و تماشایی را شکل داده اند.معروفترین آبشارهای جیرفت عبارتند از:

1-آبشار گلم یا آبشار دختر کش دلفارد

2-آبشار رود فرق:

این آبشار در 75 کیلومتری شرق شهر جیرفت قرار دارد و ارتفاع آن به 170 متر می رسد

  3- آبشار سرند کوه درین:  

این آبشار که بلندترین آبشار ایران بشمار می رود 177 متر ارتفاع دارد.

3-13-9- روستای دلفارد

روستای دلفارد در 25کیلومتری شهرستان جیرفت قرار گرفته است این روستا به عنوان روستای هدف گردشگری معرفی شده است و یکی از ییلاق های خوش آب و هوای جیرفت است.دلفارد در دامنه کوه های بلند و در امتداد رودخانه ای که سر چشمه رود”شور” است قرار گرفته .هوای دلفارد به هوای مدیترانه ای مشهور است  و رود خانه ای که سال ها قبل هدایتگر سیلاب ها بوده دلفارد را به دو قسمت تقسیم می کند یکی از شگفتی های این دهستان همزیستی درختان سردسیری مانند گردو،گیلاس،زرد آلو و …در کنار درختان گرمسیری مانند انواع مرکبات و خرما در یک باغ می باشد.در حاشیه رودخانه ای که طول آن بیش از 10 کیلومتر است انواع میوه های وحشی از جمله تمشک،انجیر و درختان سپیدار و تاکستان های سبز جلوه می نمایدو پوشش گیاهی این منطقه کوهستانی پسته وحشی،کهکم،ارچن،بادام کوهی،گون،درمنه ،زیره و …می باشد.

آبشار دلفارد یکل از جاذبه های این روستا است ومسیر پیاده روی برای رسیدن به آبشار که به “گلم دختر کش”ینز معروف است دارای درختان چنار بلند و قدیمی بسیار زیادی است در این مسیر ابتدا به یک آبشار کوچک بر می خوریم و پس از ادامه مسیر به آبشارهای دوم و سوم که بتریتب مرتفع تر می شوند می رسیم.

 

3-13-10- سایر آثار تاریخی و اماکن دیدنی و مذهبی:

علاوه بر آنچه گذشت، جیرفت دارای 11 مسجد و 4 حسینیه و مصلی است. این شهر در زمان عمرولیث صفاری مسجد بزرگ و آبادی داشته که جامع شهر بوده، متاًسفانه تخریب شده و اثری از آن موجود نیست.گفته می شود که هر شب هزار شمع در شبستان این مسجد می سوخته و فضای آنرا روشن می ساخته،«عمرولیث صفاری در آنجا مسجدی عالی و قصور و سرای عالیه بنا کرده و سلاطین دیالمه بر تعمیرات آن افزودند و پادشاهان سلاجقه و قاوردیه کرمان، سالی چهار پنج ماه در آن بلد اقامت داشتند و آثار گذاشتند(جغرافیای کرمان 212)

3-13-11- صنایع دستی:

مهمترین صنایع دستی جیرفت را قالی و گلیم تشکیل می دهد که بافت آنها در میان ایلات و عشایر رواج دارد.مرغوبترین قالی های بافت جیرفت، قالی معروف به گل سرخی است که زنان و مردان اسفندقه می بافند. غلاوه بر این قالی های بافت امجز و گاوکان و نیز جبالبارز با طرحهای ویژه و مخصوص محلی ، از شهرت برخوردارند0 قالی های بافت جبالبارز معمولا در اندازه های      متر عرضه می شود0

در گذشته که رنگ آمیزی ریس و پشم بصورت سنتی و با استفاده از گیاهانی چون روناس  و000 انجام می شد، این صنایع از ارزش بالایی برخوردار بود، با اینهمه و علیرغم رسوخ رنگ آمیزی شیمیایی هنوز هم قالی های بافت ساردوئیه و اسفندقه از لحاظ رنگ و نقش معروف هستند0

بافت گلیم هایی با طرح معروف ابرو باد و سمل عنایی در سال های گذشته رواج بیشتری داشت و این در حالیست که صادرات گلیم می تواند نقش مهمی در اقتصاد منطقه داشته باشد.انواع حصیر، سفال، چنته و پته نیز از جمله صنایع دستی منطقه بشمار می رود، همچنین سفره های جبالبارز از مرغوبیت خاصی برخوردار است. بنا به نوشته سیاحان در قرون قبل از هفتم هجری در جیرفت صنایعی چون پارچه بافی و عطر سازی از گل های سرخ و نرگس رواج داشته و تا چهل و پنج سال پیش بافت پارچه های پشمی و کرکی بسیار ظریف به فراوانی رونق داشته است.( تاریخ جیرفت 155).

دانلود پایان نامه