تب کریمه کنگو، علائم، تشخیص و درمان اون 

 

تب کریمه کنگو یا CCHF، نوع مریضی ویروسی به دلیل گزِش کَنهه که در آفریقا، آسیای شرقی و اروپا رخ می ده. این مریضیِ خونریزی دهنده، همراه با تب و خیلی مسریه و خطر مرگ داره. ویروسِ عامل این مریضی، تعادل بدن یا هوموتازیست رو از بین می بره. پس یکی از خطرناک ترین ویروسا به حساب میره.

 

تب کریمه کنگو رو بهتر بشناسید

روسیه در سال ۱۹۴۵ میلادی این مریضی رو به طور مستقلی با عنوان تب خونریزی دهنده ی کریمه ثبت کرد و جمهوری دموکراتیک کنگو (زئیر سابق) در سال ۱۹۵۶ اونو با نام عفونت ویروسی کنگو به ثبت رساند. پژوهشی که در سال ۱۹۶۹ انجام شد، نشون داد که هر دو مریضی مثل هستن و عوامل ایجادکننده ی اونا ویروسی یکسانه. پس، از اون پس، این مریضی در دنیا با عنوان کلی «تب خونریزی دهنده ی کریمه کونگو» شناخته می شه.

تب کریمه کنگو در آفریقای جنوبی دروغ و هرساله بین ۵ تا ۲۵ نفر رو درگیر می کنه. از سال ۱۹۸۱ تا آخرای سال ۲۰۰۲ میلادی، تقریبا ۱۷۱ نفر در آفریقای جنوبی، گرفتار به این ویروس تشخیص داده شدن. بیشتر مبتلایان به این تب، از کارو، ایالت آزاد غربی، کِیپ شمالی و نورث وست پرووانس بودن. افرادی که به این مشکل دچار می شن، بیشتر جزو کشاورزان، کارگران مزارع، شکارچیان و افرادی هستن که در کشتارگاهای دامی مشغول به فعالیت هستن.

مثلا؛ گسترش تب کریمه کنگو در یک کشتارگاه شترمرغ باعث مریضی ۱۷ تن شده بود. از نمونه های دیگر گسترش این مریضی خطرناک میشه به بیمارستانی در کیپ غربی اشاره کرد که گسترش ویروس در اون باعث مرگ یک دکتر و آلوده شدن ۵ پرستار شد. البته پرستاران زنده ماندند و درمان شدن. این مریضی از فردی مشکوک به زخم معده که درواقع به تب کریمه گرفتار بود، به دکتر و پرستاران مزبور انتقال کرد و اونا رو به نتایج زیاد این مریضی دچار نمود. نمونه های مختلف دیگری از این مریضی هم در نواحی نامبرده اتفاق افتاده. مثلا کارمند کشتارگاهی در جونِنزبرگ و کارگری که در کارخانه ای غیرقانونی در ایالت آزاد غربی دچار گزش کنه ای موسوم به هیالوما شده بودن، به تب کریمه کنگو دچار شدن.

روش انتقال تب کریمه کنگو چیه؟

این مریضی از راه گزش کنه ی آلوده و تماس با خون تازه و بافتای آلوده ی دام و آدم ایجاد می شه. عامل اصلی انتقال این مریضی گزِش کنه هیالوماست. این حشره دارای بندهای مشخصی روی پاهاست و در آفریقای جنوبی با عنوان «بی پا» یا به زبون محلی «بونت پوتبوس لوییز»، شناخته می شه. این حشره به طور زیادی در آفریقای جنوبی هست، اما در مناطق خشک تری مثل بخشایی از نورث وسترن، کارو، ایالت آزاد غربی، کیپ شمالی و نورث وست پرووانس فت و فراوون پیدا می شه. کلا این کنه بیشتر در مناطق روستایی هست.

این ویروس، جوندگان و پستانداران کوچیک، گوزن و بعضی از احشام مثل بز، گاو و گوسفند رو آلوده می کنه. علاوه بر احشام، بعضی از پرندگان مثل شترمرغ و مرغ شاخدار هم به این ویروس آلوده می شن. ویروس به مدت کوتاهی (کمتر از ۱ هفته) از راه خون در بدن حیوان آلوده می چرخد تا اینکه سیستم ایمنی بدن، اونو نابود کنه. کلا، بیشتر حیوانات جوون به این ویروس گرفتار می شن. این ویروس در بدن پرندگان و بقیه شکلای مختلف حیوانات موجب مریضی نمی شه.

کنه ی هیالوما هم با گزیدن حیوانات آلوده، دچار این ویروس می شه. لاروها و کنهای جوون از خون پستانداران و پرندگان کوچیک تغذیه می کنن و کنهای بزرگ ترغذای خود رو از حیوانات بزرگ تر تأمین می کنن. کنهای آلوده، حامل و ناقل ویروس هستن و می تونن اونو به نسلای بعد از خود هم انتقال دن، اونا با گزیدن بقیه حیوانات و پرندگان به ادامه یافتن چرخه آلودگی دامن میزنن. خوشبختانه این نوع از کنه، از خون آدم تغذیه نمی کنه و غذای خود رو از گزیدن حیوانات و خوردن خون اونا به دست میاره.

آدم می تونه به یکی از روشای زیر آلوده شه:

  • گزیده شدن از طرف کنه ی آلوده
  • تماس با کنه ی آلوده، مثلا کشتن کنه باعث می شه تا مایعات موجود در بدن اون از راه پوست یا مخاط وارد بدن آدم شن.
  • تماس با خون آلوده ی حیوان گرفتار به ویروس در مدت کمی (سه تا هفت روز) بعد از آلوده شدن حیوان هم می تونه موجب انتقال ویروس به آدم شه. تماس آدم با دام در بین سلاخی، ذبح، مُهر زدن به حیوان، واکسیناسیون، اخته کردن و… باعث انتقال مریضی می شه. کشاورزان، کارگران مزارع، کارگران کشتارگاه، شکارچیان و دامپزشکان بیشتر از بقیه در خطر دچار شدن به این مریضی قرار دارن. اگه گوشت برابر با اصول درست کشتار تهیه شه مشکلی ایجاد نمی کنه و درهنگام طبخ هم ویروسا کشته می شن. پس مصرف گوشت، هیچ خطر و تهدیدی واسه آدم به حساب نمی ره.
  • تماس با خون آلوده یا مایعات آغشته به خون فرد مریض که می تونه از راه زخمای باز روی پوست و مخاط بدن یا سوزن آغشته به خون در موارد پزشکی، مریضی رو به فرد دیگری انتقال بده.

بقیه افرادی که در خطر گزیدگی کنه ی هیامولا هستن:

  • افرادی که در محیطای روستایی ساکن هستن.
  • افراد شهری که واسه شکار و کوهنوردی و… به داهات می رن. در این مورد هیچ نشون مستدلی مبنی بر تماس فرد گرفتار به تب کریمه با حشرات و خون آلوده وجود نداره و تنها مدرکی که نشون می ده افراد گرفتار در خطر عفونت قرار داشتن، تردد در محیطای روستاییه. درواقع، گزیده شدن افراد مریض به عینه دیده نشده، اما دلیل دچار شدن گزیده شدن از طرف کنهه و کنه هم تنها در محیطای روستایی دیده می شه.

علائم و نشونه های مریضی تب کریمه کنگو چیه؟

علائم این عفونت ۱ تا ۱۳ روز بعد از قرار گرفتن در خطر ویروس بروز پیدا می کنه. درواقع میشه گفت که نشونه های مریضی ۱ تا ۳ روز بعد از گزیدگی یا ۵ تا ۶ روز پس از قرار گرفتن در خطر خون آلوده نمود پیدا می کنن. شروع یهویی علائم و دوره کوتاه پنهون شدگیِ این عفونت باعث شده تا تب کریمه زودتر از تب به دلیل گزیدگی کنه ی معمولی شناسایی شه.

علائم راحت ی مریضی مثل به آنفولانزاه؛ سردرد، تب، درد عضلانی به ویژه در ناحیه پشت کمر، تب و لرز، استفراغ، اسهال و دردهای شکمی. کلا، حال عمومی مریض خیلی بد می شه. هذیون و گیجی هم از بقیه علامتای این عفونته. بعد از چند روز هم خارش و تحریک پوستی، مثل مریضی سرخک، در فرد مریض ایجاد می شه. تحریک پوستی به شکل خون مردگی که به پِتشی موسومه، ظاهر می شه.

امکان خونریزی در هر کدوم از بخشای بدن فرد گرفتار به تب کریمه کنگو هست. مثلا ممکنه که رودها خونریزی داشته باشن یا خون با استفراغ دفع شه که در این حالت، احتمال داره که تب کریمه با خونریزی معده اشتباه گرفته شه. بقیه انداما مثل لثه و بینی هم ممکنه دچار خونریزی شن. در بعضی از موارد در مدفوع فرد خون تازه و تیره رنگ دیده می شه و در نواحی مختلف بدن کبودیایی دیده میشه. هماتوم و ترشح خون از نقاطی که محل تزریق بودن هم محتمله.

این مطلب مشابه را هم بخوانید :   تاثیرگذارترین جملات انگیزشی واسه کنکوریا 

دلیل این خونریزیا، اثراتیه که ویروس با کم شدن میزان پلاکتای خونی در ساختار انعقاد خون ایجاد می کنه. شُشا، کبد و کلیه هم تحت اثر قرار می گیرن و ممکنه که فرد به اغما فرو برود. بیشتر از ۳۰ درصد از بیماران گرفتار به تب کریمه کنگو، جون خود رو از دست میدن. به طور عمومی، بعد از ۵ تا ۱۴ روز که از مریضی میگذره، خونریزی و از کار افتادن اندامای مختلف موجب مرگ فرد می شن. اما بیمارانی که نسبت به درمان، جواب مناسبی نشون میدن، از روز دهم مریضی علائم بهبود رو تجربه می کنن.

تشخیص مریضی تب کریمه کنگو چیجوریه؟

فراموش نکنین که بیشتر موارد مشکوک به تب کریمه کنگو، درواقع به این مریضی گرفتار نیستن. پزشکان باید واسه تشخیص این مریضی با پزشکانی که به طور تخصصی در بخش ی تب ویروسی خونریزی دهنده فعال هستن، مشورت کنه. تموم افرادی که علائم مزبور رو دارا هستن، در تماس با حیوانات، پرندگان یا خون و مایعات آلوده بودن و باید به دقت مورد معاینه قرار بگیرن. هرگونه یکی بودن علائم با نشونه های مریضی تب کریمه کنگو باید به دقت بررسی شه.

آزمایش خون در افراد گرفتار به این مریضی، نشون از کاهش شدید پلاکتای خونی و گلبولای سفید داره. علاوه بر اینکه درهنگام بروز علائم آسون عفونت، کارکرد کبد هم با مشکل روبه رو می شه. بعضی دیگر از مریضیا هم علائمی مثل با مریضی تب کریمه کنگو دارن. پس باید در تشخیص دقت زیادی به خرج داده شه. بعضی از این مریضیا عبارتند از:

  • تب گزیدگی کنه: در این مریضی، جای گزیدگی با نقطه سیاهی که به دلیل نیش کنهه مشخص می شه، دور جای گزیدگی ملتهب و گره لنفی هم تحریک و ملتهب می شه. در مدت ۷ تا ۱۰ روز پس از گزیدگی، علائم شدیدتر می شن. سردردهای شدید و خارش زیاد در نواحی کف دست و پا، علائمی هستن که پس از ۳ تا ۵ روز بعد از بروز علائم راحت، در فرد گرفتار بروز پیدا می کنن. مشکلات جانبی این گزیدگی، در صورت نبود استفاده از آنتی بیوتیکایی مثل تتراسایکلین، ادامه پیدا می کنن.
  • عفونتای باکتریایی خون هم علائمی مثل با تب کریمه کنگو دارن که مهم ترینِ اونا عفونت خونی مننژوکوکال (مننژیت) است. اینجور عفونتی طی چند ساعت در بدن پخش و موجب مرگ می شه. استفاده از آنتی بیوتیکی مثل پنی سلین می تونه باعث نجات زندگی فرد گرفتار شه. از علائم عادی این مشکل میشه به تب، سردرد، استفراغ و بثوراب پتشی اشاره کرد، این بثورات در ناحیه باسن شروع و به سرعت پخش می شن که درنهایت باعث کبودی زیاد می گردن.
  • مالاریا و عفونتای کبدی (هپاتیت) هم باید از مریضی تب کریمه کنگو تمییز داده شن.
  • اتفاق تعداد دیگری از تبای خونریزی دهنده هم واسه کسائی که به آفریقا می رن، محتمله. این تبا علاوه بر سفر به نواحی آفریقایی بر اثر تماس و رابطه با افراد گرفتار هم ایجاد می شن. نمونه هایی از این تبا اِبولا، لاسا و ماربورگ هستن.
  • سرطان خون، مسمومیت و زهر بعضی از مارها هم می تونن موجب خونریزیای مثل با تب کریمه شن.

تشخیص تب کریمه کنگو از راه انجام آزمایشات خونی خاص ممکنه و باید کارشناسان این مریضی در آزمایشگاهای تخصصی و با کمک لوازم خاصی به تشخیص مریضی بدن. در آفریقای جنوبی، تشخیص این مریضی در واحد آزمایشای پاتوژنی در مرکز ملی مریضیای ساندرینگامِ جانینزبرگ (که قدیم با عنوان مؤسسه ی ملی ویروس شناسی شناخته می شد) صورت میگیره.

آزمایشای انجام شده به مرحله پیشرفت مریضی وابسته هستن و می تونن شامل شناسایی آنتی بادیا در خون مریض، تلقیح خون در موشا، کاشت سلولای خاص و بعضی از آزمایشای فوریِ موسوم به واکنش زنجیره ای پلیمراز (PCR) باشن. این آزمایشا می تونن مقدار کمی از ویروسا رو شناسایی کنن و در درمان بخشا و مراحل مختلف مریضی مؤثر واقع شن.

چه جوری تب کریمه کنگو رو مدیریت کنین؟

اگه فردی به این مریضی گرفتار یا مشکوک به داشتن مریضی باشه، باید اقدامات مختلفی واسه جلوگیری از انتقال مریضی به بقیه افراد، به ویژه پرسنل بیمارستان صورت گیرد. مریض باید قرنطینه شه و افراد باید واسه ملاقات با اون از روپوش ، دستکش ، ماسک، عینک و لوازم محافظتی استفاده کنن.

کسائی که با مریض تماس داشتن نیاز به قرنطینه ندارن، اما باید تا ۱۴ روز بعد از تماس با مریض تحت نظارت و بررسی باشن. هرگونه تماس با خون و بقیه ترشحات مریض باید ممنوع شه. واسه جلوگیری از گزیدگی کنها، احتیاجی به قرنطینه ی مزارع نیس. چون محوطه ای که این حشرات در اون وجود دارن، خیلی گسترده تر و جور واجور تر از اینه که بشه مزرعه ای خاص رو واسه نبود گسترش مریضی قرنطینه کرد.

اقدامات مختلفی واسه درمان این مریضی لازمه. مثلا؛ تزریق وریدی مایعات و اکسیژن ضروریه و جایگزینی خون و مؤلفه های خونی که به انعقاد کمک می کنن هم چیزی واجبه. داروی ریباویرین به شکل آزمایشی روی تعدادی از بیماران امتحان شده و نتایج خوبی هم به همراه داشته. درمان دارویی به شکل خوراکی واسه بیمارانی که وضعیت بهتری دارن یا رو به بهتر شدن هستن ممکن و آسون تر از درمانای وریدی در سطح شدیدتر بیماریه. بیشتر از ۳۰ درصد از مبتلایان به تب کریمه کنگو جون خود رو از دست میدن، اما در ۷۰ درصد باقی مونده، تشخیص به موقع و پیش بینی مریضی می تونه نجات دهنده باشه.

پیشگیری از این مشکل چیجوریه؟

  • فعلا هیچ گونه واکسن مؤثری واسه این مریضی وجود نداره
  • کاهش و کنترل حاملین و ناقلین عفونت و از بین بردن آلودگیای دامی به دلیل گزیدگی
  • کاهش خطر ابتلای آدم با استفاده از حشره کشا واسه نظافت لباسای آدم (استفاده از موادی مثل پری پال)
  • استفاده ی کارکنان کشتارگاه، شکارچیان، کشاورزان و دامپزشکان از لباسای محافظ (لباسا و دستکشای غیرقابل نفوذ) درهنگام تماس با احشام و… واسه عقیم کردن، سلاخی، جداسازی شاخ و… .
  • قوانینی هم واسه جلوگیری از گسترش و اتفاق تب کریمه در بین شترمرغا در نظر گرفته شده. طبق این قوانین، در کشتارگاهای شترمرغ، از مواد کنه کُش ویژه ای استفاده می شه و ۱۴ روز قبل از کشتار، شترمر غا باید در محوطه ای خالی از کنه نگهداری شن. این قوانین محافظتی باید واسه احشام هم اعمال و اجرا شن.