پژوهش دانشگاهی – ارزیابی توسعه پایدار روستایی با رویکرد سیستمی- قسمت ۱۲

الف) به هم پیوستگی محیط زیست و توسعه اقتصادی، به عنوان اساس بحث؛
ب) اهمیت افراد در دستیابی به توسعه‏ای پایدار و توجه به مردم به عنوان محور توسعه و تلاش در جهت برقراری زمینه‏های مشارکت و همچنین توجه به آموزش تصمیم گیران و عموم مردم؛
ج) توجه به توسعه درونی در چارچوب محدودیتهای منابع طبیعی؛
د) کمک به فقرا و تهیدستان؛ چرا که راهی جز تخریب و آلودگی محیط زیست برای این گروه باقی نمانده است؛
ه) تلاش برای برقراری عدالت درون نسلی و عدالت بین نسلی و سعی برای عدالت اجتماعی.
با توجه به آنچه در این فصل بیان شد میتوان نتیجه گرفت که توسعه یک مفهوم تک بعدی نیست و دارای ابعاد اجتماعی، اقتصادی و زیست محیطی است.همچنین از میان تعاریف ارائه شده از توسعه میتوان توسعه پایدار روستایی را این گونه تعریف کرد: اداره نواحی روستایی به طریقی که نیازهای نسلهای فعلی برآورد شود بدون آنکه توانایی نسلهای آینده در برآوردن نیازهایشان به مخاطره افتد.
فصل سوم:
مواد و روشها
مقدمه:
با استفاده از مطالعات انجامشده درزمینه ارزیابی توسعه پایدار و همچنین تکیه‌بر رویکرد سیستمی، ۴۵ شاخص در سه بعد اقتصادی، اجتماعی و زیستمحیطی شناسایی و ایجاد گردید. سپس به‌منظور دستیابی به دادهها برای شاخصها و معرف‌ها از پرسشنامه محقق ساخته استفاده‌شده است. پرسشنامه بر اساس مبانی نظری و شاخصهای موردنظر و متناسب با شرایط منطقه تدوین گردید و در میان دهیاران یا شوراهای اسلامی ۶۵ روستای بخش حُمیل توزیع شد.
در این فصل سعی شده فرضیات تحقیق عملیاتی شده، سپس جامعه آماری و منطقه موردمطالعه ازلحاظ جمعیت، وضعیت طبیعی سکونتگاهها، راههای ارتباطی، خطوط گسل فعال و غیرفعال منطقه، رودخانه اصلی، عوامل و عناصر اقلیمی(ارتفاع، شیب، دما، بارش) به‌صورت اجمالی معرفی شود. و در پایان با تشریح ابزارها و روشهای گردآوری و تجزیه‌وتحلیل دادهها، مدل تحلیلی تحقیق ارائه گردید.
کلیات روش تحقیق:
پژوهش حاضر با توجه اهداف و شاخصهای برگزیده درصدد آن است که توسعه پایدار را در بخش حُمیل با رویکردی سیستمی سنجش و ارزیابی نماید. این عمل با شبیهسازی و مدلسازی از توسعه منطقه موردمطالعه و ارائه چندین سناریو انجام میگیرد.بر همین اساس میتوان گفت این پژوهش ازنظر روش پژوهش توصیفی- تحلیلی و ازنظر هدف کاربردی میباشد.همچنین در این مدل از روش اسنادی و میدانی برای جمعآوری اطلاعات استفاده‌شده است. شاخصهای لازم برای ارزیابی توسعه پایدار منطقه نیز با رویکردی سیستمی و کلنگر و با استفاده از تجربیات مطالعات پیشین ساخته و انتخاب‌شده‌اند. سپس با توجه به شاخصهای انتخابی پرسشنامه تدوین شد. در پرسشنامه طراحی‌شده سعی شد که گویه‌های مطرح‌شده تمام ابعاد و شاخصهای توسعه پایدار را تحت پوشش قرار دهد تا بتوان به نتایج دقیقتری در پژوهش رسید. پرسشنامه در میان دهیاران ۶۵ روستای بخش حُمیل که تمام روستاهای بخش را پوشش میدهد توزیع گردید. بعد از انجام مراحل ذکرشده واحد هر یک از متغیرها با استفاده از استانداردسازی، برای ورود به مدلسازی و تحلیلی سیستمی یکسان گردید و در پایان توسعه روستاهای بخش حُمیل برای ارزیابی، شبیه‌سازی شد.
عملیاتی نمودن فرضیات:
هدف از این تحقیق همان‌طور که ذکر شد ارزیابی توسعه پایدار میباشد. اینکه چگونه میتوان توسعه را ارزیابی کرد، سؤالی است که با بررسی روشها، چهارچوبها و معرفهای مناسب انجام میشود. مسائل پیچیده توسعه پایدار، نیازمند مجموعههایی به‌هم‌پیوسته از معرفها یا ترکیبی از معرفها در قالب شاخصها است (افتخاری، ۱۳۸۲: ۲۴). شاخصها به‌عنوان واژههای دارای مفهوم ضمنی، وسیلهای هستند که ارزیابی پیشرفتهای آینده را فراهم میآورند و از طرفی دیگر مقصد و هدف را بیان میکنند(Patrick, 2002:5) همچنین شاخصها مجموعه دادههای مخصوص یا دگرگون‌شده هستند که اطلاعات ضروری را برای سیاستگذاران و عموم مردم فراهم میآورند (Miranda, 1999: 74). درنتیجه میتوان گفت که شاخصها ابزاری قدرتمند برای کاهش پیچیدگی سیستمها و کامل کردن اطلاعات سیستمهای پیچیده میباشند (Wiren, 2000: 68). بنابراین در این پژوهش بر اساس مطالعات صورت گرفته سعی شده است که با استفاده از رویکرد سیستمی و مطالعات پیشین شاخصهایی متناسب با منطقه موردمطالعه انتخاب شود.
برای عملیاتی نمودن فرضیات باید متغیرهای یک تحقیق قابلیت سنجش و اندازهگیری را پیدا کنند. یعنی باید شاخصها به مفاهیم عینیتری تبدیل شوند که بتوان آن‌ها را مشخص و اندازهگیری کرد تا بتوان فرضیات را ارزیابی نمود. تعریف عملیاتی، یک مفهوم و به بیان دقیق‌تر، یک متغیر را به‌صورت اعمال و اموری که در مطالعه به‌عنوان معرف و معادل آن مشخص می‌شوند، تعریف می‌کند و این امکان را فراهم می‌آورد که مورداندازه‌گیری قرار گیرند.(lary, 2002: 15) درواقع هدف از عملیاتی نمودن فرضیات، دادن قابلیت سنجش و اندازهگیری به فرضیات است و این‌زمانی امکانپذیر است که متغیرهای تحقیق به‌صورت کمی بیان شوند.بنابراین باید از دل شاخصها که بعد مفهومی دارند معرفهای قابل‌اندازه‌گیری و ارزیابی تعریف شوند. در جدول(۳-۱) شاخصهای انتخابی در سه بعد زیستمحیطی، اقتصادی و اجتماعی به همراه معرفهای هر یک از شاخصها به‌منظور ارزیابی توسعه پایدار روستاهای بخش حُمیل در جدول(۳-۱) بیان‌شده است.
جدول ۳-۱: شاخصها و معرفهای توسعه پایدار روستایی

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت  fotka.ir  مراجعه نمایید.

بٌعد شاخصها معرفها
بعد زیست‌محیطی موجودیت منابع طبیعی سرانه زمین آبی
سرانه زمین دیم
سرانه اراضی باغی
سرانه دام
میانگین اندازه زمین
تعداد چاههای عمیق روستا
میزان بارندگی
تنوع منابع طبیعی تنوع منابع آب کشاورزی
تنوع محصولات زراعی و دامی
تنوع دام
تنوع ارتفاع