ارزیابی رابطه بین کیفیت سود بر اساس سرمایه‌گذاری در دارایی‌های سرمایه‌ای و …

به‌طورکلی هرچه سود گزارش‌شده به استفاده‌کنندگان کمک کند تا تصمیمات بهتری بگیرند، آن سود باکیفیت‌تر محسوب می‌شود؛ اما به دلیل آنکه افراد از اطلاعات، در تصمیمات متفاوتی استفاده می‌کنند، امکان ارائه یک تعریف جامع از سود وجود ندارد. (خواجوی،۱۳۸۴، ۴۰).
از طرف دیگر سایر معیارها نیز بر مفید بودن اطلاعات سود تأثیر می‌گذارد. ازجمله، اطلاعات (غیرمالی)، توانایی تجزیه‌وتحلیل و پردازش اطلاعات توسط استفاده‌کنندگان و سایر موارد، محدودیت‌های بالقوه‌ای است که بر سر راه استفاده‌کننده قرار می‌گیرد.
نظریه کیفیت سود بار اول توسط تحلیل گران مالی مطرح شد زیرا آن‌ها احساس کردند که سود گزارش‌شده، قدرت سود را آن‌چنان‌که در ذهن متبلور می‌شود، نشان نمی‌دهد.
آن‌ها دریافتند که تحلیل سود به دلیل ضعف در اندازه‌گیرهای اطلاعات حسابداری، کار مشکلی است.
سؤال اصلی این‌که چرا تحلیل گران در ارزیابی خودشان از سود خالص استفاده نمی‌کنند و پاسخ اینکه، در تعیین ارزش شرکت نه‌تنها به کمیت سود، بلکه به کیفیت سود باید توجه شود.
منظور از کیفیت سود زمینه بالقوه رشد سود و میزان احتمال تحقق سودهای آتی است؛ به‌عبارت‌دیگر ارزش شرکت تنها تابع سود نیست بلکه به قدرت و اطمینان به سودآوری آتی هم مربوط می‌شود.
ویژگی‌های هر شرکت همانند قدر مطلق میزان ارقام تعهدی، طول چرخه عملیاتی، انحراف معیار از فروش، جریان‌های نقدی ارقام تعهدی، سود و اندازه شرکت را می‌توان به‌عنوان ابزاری برای ارزیابی کیفیت سود به کار گرفت. در یک مطالعه داخلی، با اشاره به اینکه در مورد قابلیت اندازه‌گیری کیفیت سود، دیدگاه‌های متفاوتی وجود دارد و برخی آن را به‌صورت کمی، غیرقابل‌اندازه‌گیری می‌دانند، یک چارچوب و الگویی از عوامل و عناصر مرتبط با ارزیابی کیفیت سود طرح شد. (همان منبع، ۴۰)
در مطالعه داخلی دیگری با بررسی ۵۰ شرکت در سال‌های ۷۰ ۱۳ تا ۸۱ ۱۳ از سه تعریف برای اندازه‌گیری سود استفاده شد:
۱- رابطه جریان نقدی عملیاتی و سود و اجزاء سود که در آن نشان داده شد که واکنش بازار به افزایش سود نقدی شرکت‌ها برخلاف پیش‌بینی، مثبت است.
۲- قابلیت پیش‌بینی سود که در آن واکنش بازار به کاهش سود نقدی مطابق با پیش‌بینی مثبت است.
۳- پایداری سودهای گزارش‌شده (ثقفی، ۱۳۸۳، ۵۶).
در این تحقیق به بررسی میزان مربوط بودن سود به جریان‌های نقدی حاصل از عملیات و سودهای آتی پرداخته‌شده است. به همین منظور در فرضیاتی، توانایی پیش‌بینی سود مورد آزمون قرارگرفته است.
در این تحقیق برای بررسی توانایی سود در پیش‌بینی سودهای آتی از مدل زیر استفاده‌شده است:
X t = a+Σ n i=1
که در مدل فوق:
X t: سود سال t
n با چهار وقفه محاسبه‌شده است.
با توجه به نتایج آزمون فرضیه‌های تحقیق، عوامل زیر مرتبط باکیفیت سود است:
ماهیت فروش‌های حسابداری به کار گرفته‌شده
ثبات و پایداری جریان سود
درجه اطمینان برآوردهای حسابداری
ریسک تحقق منافع دارایی‌ها
چشم‌انداز جریان‌های نقدی
حفظ و نگهداشت سرمایه
ویژگی‌های سیاسی، اقتصادی و منحصربه‌فرد صنعت (همان منبع، ۷۸-۵۱).
سرمایه‌گذاران تلاش می‌کنند چشم‌انداز سودهای آتی شرکت را ترسیم کنند. چشم‌انداز سود به ترکیب ویژگی‌های مطلوب و نامطلوب سود اشاره دارد. شرکتی که عناصر و اقلام باثباتی در صورت سود و زیان خود دارد، نسبت به شرکتی که اقلام بی‌ثبات در سود و زیان خود دارد از کیفیت سود بالاتری برخوردار است
اگرچه در برخی موارد پیشنهاد می‌شود که در بررسی پایداری سود، اقلام غیرتکراری باید حذف شود و باید توجه داشت که ممکن است این اقلام برخی از سابقه و تاریخ سود شرکت باشد، در این صورت آن‌ها دارای بار اطلاعاتی هستند. همچنین در مورد حذف اثر تغییرات روش‌های حسابداری که بر پایداری سود تأثیر دارد، باید توجه داشت که اگر چنین تغییراتی به‌صورت واقع‌گرایانه‌ای انتخاب‌شده باشد، مطلوب تلقی و اثری منفی بر پایداری سود نخواهد داشت.
گفتار دوم: سرمایه‌گذاری در دارایی‌های سرمایه‌ای و نیروی کار
مفهوم کیفیت سود را می‌توان بر اساس معیار مفید بودن برای تصمیم‌گیری، به چهار مفهوم کیفیت سود مبتنی بر ویژگی‌های سری‌های زمانی سود، کیفیت سود بر اساس رابطه بین سود، اقلام تعهدی و وجه نقد، کیفیت سود بر اساس خصوصیات کیفی چارچوب مفهومی و کیفیت سود بر اساس تأثیرگذاری تصمیمات طبقه‌بندی نمود. مفهوم سری‌های زمانی مرتبط باکیفیت سود شامل ثبات، قابلیت پیش‌بینی و تغییرپذیری است که این سه مفهوم با ویژگی‌های تغییر کردن سود در طول زمان مرتبط است. ازنظر سرمایه‌گذاران، سودهای باثبات اهمیت زیادی داشته، بادوام تلقی می‌شوند. هرچه پایداری سود بیشتر باشد، شرکت توان بیشتری برای حفظ سودهای جاری دارد و فرض می‌شود کیفیت سود بالاتر است. برخی از محققان توانایی
پیش‌بینی را به‌طور خاص، توانایی سودهای قبلی برای پیش‌بینی سودهای آتی تلقی می‌کنند؛ بنابراین، توانایی پیش‌بینی با کاهش انحرافات تغییرات سود در ارتباط است. یک روش برای ارزیابی کیفیت، بررسی یکنواختی سود است، زیرا یکنواختی یا عدم تغییرپذیری به معنای وجود سود باکیفیت است. (کریمی و صادقی،۱۳۸۹).
مدیریت با مواردی، از قبیل فعالیت‌های هموارسازی می‌تواند یکنواختی سود را تحت تأثیر قرار دهد. کیفیت سود را می‌توان بر اساس تفاوت بین دستمزد پرداختی به نیروی کار در سال جاری نسبت به سال قبل که میزان سرمایه‌گذاری در نیروی انسانی را نشان می‌دهد و همچنین سرمایه‌گذاری در دارایی‌های سرمایه‌ای محاسبه نمود. بر این اساس، افزایش پرداختی به عامل کار که نشان‌دهنده افزایش کمیت یا کیفیت نیروی انسانی است، می‌تواند کیفیت سود را بهبود بخشد. همچنین افزایش دارایی‌های ثابت و سرمایه‌گذاری‌های بلندمدت نیز باعث افزایش کیفیت سود خواهد شد؛ بنابراین، سرمایه‌گذاری در نیروی کار و دارایی‌های سرمایه‌ای می‌تواند از طریق افزایش کیفیت سود، به افزایش پایداری سود منجر شود. (همان مأخذ).
گفتار سوم: نوسان سود
سود گزارش‌شده ازجمله اطلاعات مالی مهمی است که در هنگام تصمیم‌گیری توسط افراد در نظر گرفته می‌شود. تحلیل گران مالی عموماً سود گزارش‌شده را به‌عنوان یک عامل برجسته در بررسی‌ها و قضاوت‌های خود مدنظر قرار می‌دهند. همچنین سرمایه‌گذاران برای تصمیمات سرمایه‌گذاری خود بر اطلاعات مندرج در صورت‌های مالی واحدهای اقتصادی خصوصاً سود گزارش‌شده اتکا می‌کنند. بر اساس چارچوب نظری گزارشگری مالی، اهداف اصلی گزارشگری مالی ارائه اطلاعات برای استفاده‌کنندگان به‌منظور ارزیابی مبلغ، زمان‌بندی و ریسک جریان‌های نقدی آتی شرکت می‌باشد. صورت سود و زیان به‌عنوان یکی از صورت‌های مالی اساسی و سود به‌عنوان نتیجه این صورت مالی، جهت ارزیابی و پیش‌بینی آینده شرکت به کار گرفته می‌شود. یکی از موارد مهم برای استفاده‌کنندگان صورت‌های مالی پیش‌بینی سودهای آتی شرکت می‌باشد. عوامل مختلفی در پیش‌بینی سودهای آتی می‌تواند مدنظر قرار گیرد. تعیین و بررسی عوامل اصلی جهت پیش‌بینی سودهای آتی از اهمیت فراوانی برخوردار می‌باشد. بر اساس یک دیدگاه و عقیده کلی، سودهای پر نوسان دارای قابلیت پیش‌بینی کمتری می‌باشد. به‌علاوه سود به‌عنوان متغیر اصلی مدل‌های ارزشیابی سهام شرکت از اهمیت بسزایی برخوردار است و پژوهش‌های گذشته نشان می‌دهند که نوسان پذیری سود، قابلیت پیش‌بینی سود را می‌کاهد (مشایخی، ۱۳۸۹، ۶۷).
نوسان پذیری سود با شاخص‌های ریسک بازار مانند بتا (ریسک نظام‌مند شرکت) و انحراف معیار بازده مرتبط است. نوسانات زیاد در سود می‌تواند منجر به ارزیابی ریسک بالا گردیده و سبب افت قیمت سهام و افزایش نرخ استقراض توسط شرکت گردد. از طرف دیگر، نوسانات کم در سود می‌تواند منجر به ارزیابی ریسک پایین و درنتیجه افزایش قیمت سهام و کاهش نرخ استقراض توسط شرکت گردد. در سال ۱۹۸۷، موسز دریافت که اگر نوسانات سود به‌طور معکوس روی نرخ استقراض و یا قیمت سهام تأثیر گذارد، یک رابطه مثبت بین تغییرپذیری سود و رفتار هموارسازی سود به وجود می‌آید (افلاطون و پور حیدری،۱۳۸۵، ۵۷).
نوسان پذیری سود عبارت از انحراف معیار سود عملیاتی تقسیم بر میانگین کل دارایی‌ها در پنج سال متوالی آخر، شامل سود سال موردمحاسبه در شرکت موردنظر و سود چهار سال ماقبل است. علت استفاده از سود عملیاتی شامل درآمد و هزینه عملیاتی، قابلیت مقایسه این اقلام برای اکثر شرکت‌ها و تمرکز بیشتر اصل تطابق در مورد آن‌ها و سهولت در جمع‌آوری اطلاعات است. ازآنجایی‌که افزایش نوسان پذیری سود سبب افزایش ریسک می‌گردد، درنتیجه برای مدیران این انگیزه پدید می‌آید که در راستای کاهش نوسان پذیری سود، اقدام به هموارسازی سود نمایند؛ اما در ایران به دلیل این‌که توجه چندانی به ریسک نمی‌شود و در اتخاذ تصمیمات سرمایه‌گذاری، ریسک کمتر موردتوجه قرار می‌گیرد، درنتیجه شاید بتوان دلیل رد فرضیه نوسان پذیری سود را در عدم توجه به ریسک توسط سرمایه‌گذاران و عدم وجود انگیزه برای مدیران در راستای کاهش ریسک از طریق کاهش نوسانات سود دانست، همچنین با افزایش ثبات سود و کاهش نوسانات آن سرمایه‌گذاران می‌توانند پیش‌بینی دقیق‌تری از سودهای آتی داشته باشند (افلاطونی، ۱۳۸۵، ۶۸).
عدم وجود نوسانات قابل‌توجه در سود این اطمینان را برای اعتباردهندگان پدید می‌آورد که واحد تجاری در آینده قادر به پرداخت مطالبات آنان خواهد بود. شرکت‌هایی که سود عملیاتی آن‌ها، با عدم قطعیت یا نوسان بیشتری همراه است، کمتر به بدهی اتکا می‌کنند
گفتار چهارم: مبانی تجربی تحقیق
پیشینه تحقیقات داخلی:
مهرانی و همکاران (۱۳۹۳) ین پژوهش خود به بررسی رابطه بین کیفیت سود و ریسک نقدینگی پرداختند. کیفیت سود با استفاده از سه شاخص مختلف اندازه‌گیری شد. در این تحقیق، از طریق مدل معرفی‌شده توسط ویل اندازه‌گیری شد. بررسی رابطه بین کیفیت سود و ریسک نقدینگی با استفاده از داده‌ها از ۷۱ شرکت در دوره ۱۳۸۵-۱۳۸۹ نشان می‌دهد که نتایج حاکی از رابطه منفی بین کیفیت اقلام تعهدی وجود دارد و ریسک نقدینگی می‌باشد.

دانلود متن کامل پایان نامه در سایت jemo.ir موجود است