بررسی تاثیر آموزش مبتنی بر درس پژوهی بر پیشرفت تحصیلی دانش آموزان …

معلم را درگیر کند.
بر اساس کار دانشآموزان شکل بگیرد.
خودارزیاب باشد.
در بخش درسپژوهی که یکی از سه قسمت پروژهی مذکور است، تیمهایی از معلمان به صورت مشارکتی به تعیین اهداف، تنظیم طرح درس، تدریس، مشاهده و تحلیل یادگیری دانشآموزان پرداختند. سپس درسها را به شکل عمومی برای تیمهای دیگر ارائه و نتایج را اعلام کردند(کدزیور و فیفیلد[۲۵۳]، ۲۰۰۴).
موفقیت پروژه ی (NSW)[254]در استرالیادرسال ۲۰۰۲ میلادی پژوهشگران آن پروژه را بر آن داشت تا در دانشکدهی علوم تربیتی مالزی هم کاری مشابه را انجام دهند.آنها تحت پروژهای به نامپروژهی پژوهشی درسپژوهی[۲۵۵] مدل یوشیدا- فرناندز را در دو دبیرستان در مالزی اجرا کردند. در یکی از آنها ۸ معلم و در مدرسهی دیگر، ۶ معلم به همکاری با پژوهشگران پرداختند. تحلیل دادهها ضمن آنکه بیانگر تأثیرمثبت درسپژوهی بر معلمان ریاضی در مالزی بود، امکان مقایسه در دو پروژه برای پژوهشگران را در مقولههای زیر پدید آورد:
تأثیر در باورهای نسبت به تدریس؛
محدودیتهای زمانی؛
مسئولیتپذیری معلمان؛
حمایتهای اجرایی(وایت، سام و مون[۲۵۶]، ۲۰۰۴).
اسمیت و کریستی [۲۵۷](۲۰۰۷) پس از استفاده از روش درس پژوهی در آموزش ریاضیات نتیجه گرفتند که نگرش دانش آموزان نسبت به ریاضیات تغییر یافته و میزان فعالیت آن ها در حل مسائل ریاضی بیشتر شده است.
بیکر ،بندل ،جنسیو،اسمیت و تلب[۲۵۸] (۲۰۰۷)در پایان اجرای درس پژوهی به نتیجه رسیدند که دانش آموزان در تشخیص پاسخ مسائلی که بسیار به هم شبیه هستند موفق تر عمل می کنند و مهارت های حل مساله و تفکر انتقادی آن ها پیشرفت قابل ملاحظه ای کرده است.
فرناندز(۲۰۱۰)پژوهشی درباره درس پژوهی به روش کیفی روی ۱۸ معلم در یک دوره آموزشی انجام داده است . او در پایان پژوهش خود نتیجه می گیرد که دانش شرکت کنندگان از تدریس و راهبردهای آموزشی رشد خوبی کرده است و نتیجه این امر دستیابی بیشتر دانش آموزان به هدف های یادگیری ازجمله استدلال ریاضی بوده است.
کاناوان و اینپراسیتا[۲۵۹]،باحمایت مرکز پژوهش های آموزش ریاضیات ، دانشگاه خونکان[۲۶۰]،تایلند؛ پژوهش کیفی خود را ، با هدف بررسی کار مشترک یک تیم درس پژوهی مربوط به پایه ی اول (دو نفر معلم شاغل ویک معلم کارورز) در مدرسه ی کوکهام پیتاواسان انجام داده اند. آن ها اطلاعات لازم را از طریق مشاهده ی مشارکتی و استفاده از پرسشنامه ، مصاحبه و ضبط ویدئوئی جمع آوری نموده اند. نتایج تحقیق به صورت زیر بوده است : ۱) دروسی که به صورت تعاملی توسط سایر معلمان در سال های قبل طراحی شده اند را معلم کارآموز دروس پژوهشی را بازبینی کرد وهمراه با معلم شاغل مورد بحث قرار داد. ۲) مشاهده ی درس پژوهی همراه با هم، براساس مشاهدات کلاسی خود در سالهای گذشته، معلمان شاغل نقش خود را در امر مشاهده و ثبت ایده های دانش آمزان، راههای حل مسئله و غیره به عهده داشتند تا تا آنها برای بحث در مرحله سوم آماده کنند. ۳)اظهار نظر به صورت کارگروهی در مورد روش تدریس. مراحل اظهار نظر عبارت بودند از: الف) بلافاصله بعد از کلاسها معلمان ایده های دانش آموزان ونحوه ی بهتر برگزار کردن کلاس بعدی را مورد بررسی قرار می دادند. ب) در پاین هفته همه معلمان مدرسه با همدیگر اظهار نظر هفتگی داشتند.. یافته های تحقیق روشی را که معلم کارآموز و معلمان شاغل بتوانند با هم همکاری کنند را تایید می کند، نه روشی که در آن معلمان شاغل فقط نقش نظارت داشته باشند. آن ها یک مدل را برای بومی کردن درس پژوهی درتایلند به شرح زیر پیشنهاد داده اند.(کاناوان و اینپراسیتا،۲۰۱۳)
 
شکل شماره ۶- مدل چرخه ی درس پژوهی و رویکرد باز برای تحلیل همکاری بین معلمان شاغل و دانشجویان کارورز (کاناوان و اینپراسیتا ۲۰۱۳ ،برگرفته از اینپراسیتا ۲۰۱۰)
 
دادلی ، در پژوهش کیفی خود به یادگیری معلمان از طریق تحلیل گفتمان و استفاده از دانش نهفته خود برای تدریس به منظور افزایش دانش عملی و در نتیجه افزایش یادگیری دانش آموزان در انگلستان می پردازد.این پژوهش در دو مدرسه با دانش آموزان ۹ ساله که یکی در نقطه محروم و دیگری در حومه ای با درآمد متوسط بوده است انجام شده است دانش آموزان اولین کلاس به منظور افزایش مشارکت ، اعتماد و تفکر فعال ریاضی بر روی بسط سوالات باز با استفاده از گفت و گوی دو نفره در ریاضیات پرداخته و و دومین کلاس به منظور مشارکت بهتر و دست یابی به مشارکت پسرانی که در نوشتن مشارکت نداشتند فعالیت خود را از طریق ارزیابی و یادآوری شفاهی از طریق ایفای نقش بسط دادند. وی تمرکز خود را دراین پژوهش بر زمانی که معلمان درس های پژوهشی خود را برنامه ریزی و بحث می کنند ، قرار داده است و اظهار می دارد که اعضای گروه درس پژوهی منابع و سرمایه های اجتماعی و فرهنگی هستند که اطلاعاتی را که از این طریق به دست آوردند با هم ترکیب کرده و باعث به وجود آمدن شرایط انگیزشی برای دسترسی گروهی به اجرای ابتکاری و توسعه تمرینات کوچک شد که تحولات در تدریس های بعدی و یادگیری فراگیران را به دنبال داشته است . معلمان هر دو گروه به تاثیر درس پژوهی بر پیشرفت تحصیلی دانش آموزان اشاره می کنند (دادلی ،۲۰۱۳)
میاکاوا ، در پژوهش خود به منظور بررسی تاثیر درس آزاد به عنوان مدلی از درس پژوهی ، در درس ریاضی دوم دبستان در حل مساله در ژاپن ، نشان می دهد که چگونه این روش به ساخت و گسترش دانش آموزشی در جامعه معلمان ریاضی ژاپن کمک می کند. وی در این مطالعه موردی به تشریح اجرای تدریس ، جلسه بحث پس از تدریس و طرح درس پژوهشی معلم می پردازد. روشی را که معلم به نام درک از راه نقاشی دارد را برای یادگیری دانش آموزان مورد تجزیه و تحلیل قرار می دهدواظهار می دارد که همه دانش آموزان توانستند از راه یادگیری خود ، موضوع و هدف مورد نظر معلم را فرابگیرند(تاکشی میاکاوا، کارل ونیسلو،۲۰۱۳)
ب) در ایران
 
سرکارآرانی برای بررسی آنچه معلمان ایرانی از درسپژوهی ژاپنی یاد میگیرند، پژوهشی را در مدارس ابتدایی تهران در سال ۱۳۸۰ انجام داد. این پژوهش که بخشی از پروژهی غنیسازی مدارس بود با هدف آموزش معلمان و بهبود مدارس و تحول در روابط مدیران و معلمان و جامعه صورت گرفت.
معلمان شرکت کننده در این جلسات علاقهی زیادی به انجام یک تجربه از درس پژوهی داشتند. آنان این اطلاعات را به معلمان مدارس دیگر و والدین دانشآموزان نیز منتقل کردند. نتیجه هنگامی ظاهر شد که از سال ۱۳۸۳ تعداد قابل توجهی از والدین دانشآموزان به دیدار ازکلاسهای درس پرداختند. نتیجهی مقدماتی ورود درسپژوهی به عرصهی آموزش ایران، نگرش جدیدی بود که در زمینهی توسعهی حرفهای معلمان، در تئوری و عمل، به دست آمد. معلمان ایرانی برای اولین بار آموختند که چگونه از کلاس درس و فعالیتهای گروهی خود، یاد بگیرند. با گزارشاتی که معلمان میدادند، به خصوص خودارزیابی[۲۶۱] و ارزیابیگروهی[۲۶۲]، در عمل نشان دادند که این توانایی را دارندکه از خود و دیگران بیاموزند.
قسمت دیگر پروژهی غنیسازی مدرسه، به کارگیری راهنمایان تعلیماتی در مدارس برای بهبود آموزش بود تا ارزیابی . این تجربهی بسیار موفقی بود که راهنمایان تعلیماتی شریک حرفهای معلمان باشند نه بازرس کار آنها!
راهنمایان تعلیماتی با معلمان در فعالیتهای درسپژوهی مشارکت کردند و رابطهی خوبی بین آنها برقرارشد. راهنمایان تعلیماتی دربارهی اثر بخشی بیشتر درسپژوهی در آموزش ایران پیشنهاداتی دادند.کارگاههای آموزشی را برای تبادل نظرات روی توسعهی مشارکت و فعالیتهای گروهی در کلاس درس و بررسی دقیق نحوهی تطبیق درس پژوهی از ژاپن به ایران تدارک دادند(سرکار آرانی، ۲۰۰۶). سرکارآرانی ضمن بیان چالشهای اجرای این طرح در ایران به لزوم بومیسازی این روش بسیار تأکید می کند.
 
اکتفایینژاد در پایاننامهی خود به بررسی تأثیر درسپژوهی در معلمان ریاضی دورهی متوسطه در یکی از مناطق استان فارس میپردازد. این پایاننامه به روش پژوهشکنشی در یک گروه ۴ نفری از معلمان منطقه صورت گرفته است. پژوهشگر درسپژوهی را به عنوان روش مطلوب معرفی میکند و آن را در چهار مقولهی زیر مؤثر میداند:
آموزش ضمن خدمت معلمان؛
بازتابی شدن معلمان؛
یادگیری دانشآموزان؛
بهبود روشهای تدریس(اکتفایی نژاد، ۱۳۸۵).
خاکباز در پایان نامه ی خود به بررسی تاثیر درس پژوهی بر توسعه حرفه ای معلمان ریاضی در دوره متوسطه در ناحیه ۲ کرمان می پردازد .این پژوهشگر به صورت کیفی در پژوهش خود ، افزایش یادگیری دانشآموزان را به عنوان یک اصل در نظر گرفته ، که لازمهی آن، بهبود تدریس معلم و لازمهی چنین بهبودی، توجه به توسعهی حرفهای معلمان ریاضی میباشد. برای این منظور وی شیوهی درس پژوهی را به عنوان الگویی در جهت توسعهی حرفهای معلمان ریاضی، مورد تجزیه و تحلیل قرارمی دهد. هنگام تجزیه و تحلیل اطلاعات حاصل از پژوهش، مؤلفههایی را که به طور بارز در توسعهی حرفهای معلمان مؤثر بودندرا در سه دستهی ادراک معلمی، اعمال معلمی و ارزشهای معلمی قرار می دهد.(خاکباز،۱۳۸۶)
حبیب زاده در پایان نامه خود به بررسی تاثیر درس پژوهی بر نگرش و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان پایه سوم دبستان و خودکارآمدی معلمان آن ها در شهرستان قم می پردازد. وی در باره نتایج این پژوهش اظهار می دارد که معلمانی که در درس پژوهی شرکت کرده اند زمان قابل توجهی را صرف بحث درباره اهداف و نتایج یادگیری ، همکاری با همکاران حرفه ای ، مشارکت در یک فرایند بازنگری گروهی ،طراحی فعالیت های آموزشی جمع آوری شواهد از یادگیری دانش آموزان ، اصلاح و بهبود مبتنی بر شواهد و فعالیت های انتفادی می کنند.مجموع این فعالیت ها به توسعه حرفه ای معلمان و اجساس کارآمدی در راهبردهای آموزشی می انجامد که نتیجه آن پیشرفت تحصیلی دانش آموزان بوده است.(حبیب زاده ،۱۳۸۹)
۲-۱۳- نقد و بررسی تحقیق های داخل و خارج از کشور
با توجه به مبانی نظری که آمده است ، تحقیقات زیادی در خارج از کشور در باره درس پژوهی شده است.علاقه به استفاده از این پژوهش برای آگاه شدن از نتایج آن مرتبط با نظریه ها ی گذشته و حال (مانند ویگوتسکی و یا پست مدرن ) رو به افزایش است.
در تحقیقات انجام شده در خارج از کشور در زمینه تاثیر درس پژوهی بر حل مسئله ریاضی توسط (فرناندز،کنون و چاکشی،۲۰۰۱) انجام شده که شباهت آن در پژوهش ریاضی بوده است اما محور این پژوهش معلمان و در نتیجه بهبود یادگیری دانش آموزان در موضوع کلی حل مسئله بوده است.
اسمیت و کریستی (۲۰۰۷) و بیکر ،بندل ،جنسیو،اسمیت و تلب (۲۰۰۷) به بررسی تاثیر روش درس پژوهی در آموزش ریاضیات پرداخته و دریافته اند که نگرش دانش آموزان نسبت به ریاضیات تغییر یافته و میزان فعالیت آن ها در حل مسائل ریاضی و مهارت های حل مساله و تفکر انتقادی آن ها پیشرفت قابل ملاحظه ای کرده است. این پژوهش نیز با شباهت اجرای درس پژوهی در درس ریاضی با پژوهش حاضر مرتبط ، اما به لحاظ بررسی یک موضوع کلی مانند پیشرفت مهارت های حل مساله و تفکر انتقادی متفاوت می باشد.
(تاکشی میاکاوا، کارل ونیسلو،۲۰۱۳) تاثیر درس آزاد به عنوان مدلی از درس پژوهی ، را در درس ریاضی دوم دبستان در حل مساله ، با استفاده از روش “درک مسئله از راه نقاشی “مورد بررسی قرار داده است . وجه شباهت این تحقیق با پژوهش حاضر استفاده از روش های فعال مانند استفاده از راهبرد مبتنی بر هوش های چندگانه (انفرادی کردن یادگیری ) می باشد و و تفاوت آن در بررسی نکردن نگرش و سه مولفه پیشرفت تحصیلی به صورت جداگانه می باشد.

برای دانلود متن کامل این پایان نامه به سایت  fumi.ir  مراجعه نمایید.