جستجوی مقالات فارسی – برنامه ریزی راهبردی توسعه اکوتوریسم در منطقه ارسباران(مطالعه موردیشهرستان کلیبر)- قسمت ۴۳

دارج

بادام وحشی

للک سیاه

گلابی وحشی

پلنگ

توت فرنگی وحشی

پس از جنگل عمده‌ترین پوشش گیاهی ارسباران مرتع است. تفاوت ارتفاع، بارندگی و شرایط آب و هوایی بین شمال و جنوب منطقه باعث شده است که مرتع با ویژگیهای متفاوت در منطقه وجود داشته باشد بطور کلی مراتع ارسباران را به ۳ دسته می‌توان تقسیم کرد :

  • مراتع قشلاقی: به ارتفاع صفر تا ۷۰۰ متر از سطح دریا:
  • مراتع ییلاقی: به ارتفاع ۱۵۰۰ متر بالاترو از حد انتهایی جنگل شروع میگردد.
  • بخشی از سطح منطقه توسط روستاها و مزارع حاشیه‌ای روستاها پوشیده شده است.

مساحت مراتع منطقه مورد مطالعه بالغ بر ۱۱۷۷۷ هکتار برآورد گردیده است.
بدلیل وجود طیف وسیعی ازتنوع اقلیمی و زیستگاهی، منطقه حفاظت شده ارسباران دارای مجموعه گرانبهائی ازمنابع ژنتیک جانوری درمناطق شمال غرب کشوراست. که درآن میتوان مجموعهای از پرندگان وپستاندران را درمحدودهای نه چندان وسیع مشاهده نمود
حدود ۲۳۰ گونه پرنده شناسایی شده است، که مهمترین گونه های آن به قرار زیر قابل ذکر میباشد:
سیاه خروس ، قرقاول ، دراج ، سهره دمگاه سفید ، کبک معمولی ، لک لک سیاه ، کبک دری ، کبک چیل ، قمری ، فاخته ، سارجی جاق ، کبوتر جنگلی و چاهی ، بلدرچین ، کوکر ، توکا ، چلچله ، دم جنبانک ، پیت ، عقاب طلائی، عقاب شاهی، سارگپه پابلند ، کرکس، هما ، عقاب مارخور ، بالابان، لیل، لاچین، طرلان و دلیجه ، غازخاکستری؛ غاز پیشانی سفید؛ باکلان؛ آنقوت؛ کله سبز؛ خوتکا و چنگر و انواع مرغابی ها.
بیش از ۳۹ گونه پستاندار در منطقه حفاظت شده ارسباران شناسایی شده است، این منطقه دارای ذخایر ژنتیکی قابل توجهی ازانواع پستانداران است، که علاوه بر پستانداران کوه زی گونههای متعلق به مناطق جنگلی نیز دراین منطقه یافت میشود. که بشرح ذیل میباشد:
خرس قهوه ای ، مرال وشوکا ، کل و بز ، گراز ، پلنگ ، سیاه گوش ، گرگ، روباه، شغال، سمور، راسو، گورکن، تشی و خارپشت
حدود ۳۸ گونه خزنده در منطقه حفاظت شده ارسباران شناسایی شده است از جمله مارهای منطقه که در۳ گروه سمی، نیمه سمی و غیر سمی قرار میگیرند و شامل مارهای افعی: گرزه مار، افعی البرزی، افعی زنجانی ، یله مار ، مار چلیپر، مار آتشی، قمچه مار، گوند مار، مار کوتوله و دیگر دوزیستان همچون قورباغه معمولی و قورباغه درختی و سوسماردر منطقه به وفور یافت می شود
وجود رودخانههای مهم و پر آب در منطقه ارسباران سبب شده است که محیط زیست غنی و مناسب برای زندگی انواع ماهیان فراهم آید.
بر اساس ضوابط ۲۰% مناطق حفاظت شده بایستی مناطق امن و ممنوعه باشد که این نقاط از زیستگاه های مهم و حساس منطقه بشمار می رود. می توان به زیستگاه آنزا ، زیستگاه کلن ، زیستگاه پیره درسی ، زیستگاه قارونلار- قلعه دره سی وینق ، زیستگاه جنگ داغی (شاه اتران) ،زیستگاه وایقان اشاره کرد.
جنگلها و مراتع شهرستان کلیبر:
پوشش گیاهی شهرستان کلیبرنسبت به سایرنقاط استان آذربایجان شرقی غنی وازامیت خاصی برخورداربوده و دارای جنگل های وسیع با انواع درختان نادروچمنزارهای طبیعی میباشد.این شهرستان با توجه به موقعیت اقلیمی خود، بیشترین درصد جنگل یعنی ۲/۶۵%مناطق جنگلی استان را تشکیل میدهد. مساحت کل جنگل های منطقه ۸۰۰۰۰هکتار میباشد.مساحت مراتع آن نیزحدود۲۹۰۰۰۰هکتاراست که از این مقدار۱۹۰۰۰۰هکتارآن دربخش خدافرین و۱۰۰۰۰هکتارا آن نیز در بخش مرکزی واقع است.ازلحاظ مراتع۱۲۰۰۰۰هکتارآن مرتع متوسط و ۵۵۰ هکتارآن مرتع فقیر محسوب می گردد.بطور کلی سطح پوشش مرتعی شهرستان کلیبر ۴/۲۲۷هزار هکتار می باسدکه حدود ۶/۱۱ درصد از کل مراتع استان را به خود اختصاص داده است و حدود ۲۴ درصد از مراتع شهرستان کلیبر جزء مراتع خوب باپوشش گیاهی (۵۰ تا ۱۰۰درصد)، ۵۰درصد جزءمراتع متوسط با پوشش گیاهی(۳۵ تا ۵۰ درصد) و ۲۱ در صد جزء مراتع ضعیف با پوشش گیاهی (۱۵ تا ۳۵ درصد) می باشد . از کل ارضی مرتعی کلیبر حدود ۹۰۷۸۱تن علوفه خشک تولید شده است که به مصرف دامهای شهرستان بویژه گوسفند وبره می رسد .البته قابل ذکر است که وسعت مراتع بیش از این بوده ولی به دلایلی چون بهره برداری از مراتع با تعداددام بیش از ظرفیت مراتع، تبدیل مراتع به اراضی مزروعی، چرای زود رس، دیر رس، بوته کنی و… موجب گردیده است که مراتع به سرعت تخریب و کاهش پیدا کند(حمزه زاده ،ص ۷، ۱۳۸۹). برخی از گیاهان داروئی موجود در مراتع شهرستان کلیبرعبارتند از: پیاز، تره، سیر، گاوزبان وحشی، زرشک، گلرنگ، ذغال اخته، فندق، خاکشیر، انجیر، سنجد، پونه، آویشن، شیرین بیان، و… وجود ارزشهای مختلف صنعتی، دارویی، پزشکی، خوراکی، پژوهشی و آموزشی وزیبایی شناختی ازقابلیت های بالقوه پوشش گیاهی غنی این منطقه می باشد.(همان،ص ۸۲).
۷-۲-۴- منابع آب شهرستان کلیبر
سد ارسبارن: در ۵۵ کیلومتری شمال کلیبر در دهستان قشلاق بخش آبش احمد قرار دارد آب این سد از رود سلن چای تامین می شود و دارای حجم ۲۵ میلیون متر مکعب جهت تامین آب کشاورزی می باشد.
سد شاهبوداغلو:در دهستان بسطاملو بخش خدافرین بر روی مولان چای جهت تامین آب کشاورزی و تغذیه مصنوعی و کنترل سیلاب مورد بهره برداری قرار می گیرد .این سد خاکی گنجایش مفید یک میلیون متر مکعب آب را دارد و ۱۴۰ هکتار اراضی زیر کشت دارد .
سد پیره یوسفیان : این سد در پیره یوسفیان واقع در دهستان ییلاق بخش مرکزی از نوع سدسنگی بر روی آبراهه سیل قرار گرفته است با گنجایش ۶/۱میلیون متر مکعب و اراضی زیر کشت ۳۵ هکتار می باشد
سد پیغام چای: واقع در روستای نوجه ده دردهستان پیغام چای بخش مرکزی جهت تامین آب کشاورزی و شرب بروی رودخانه پیغام چای احداث و مورد بهره برداری قرارمی گیرد با گنجایش ۲/۱۱میلیون متر مکعب آب بوده و تامین کننده ۲/۱میلیون متر مکعب آب شرب و ۱۵۰هکتاراراضی زیر کشت می باشد.
سد خدافرین: برروی رود خانه ارس در شمال کلیبر در بخش خدافرین احداث گردیده و هدف از احداث این سد تامین آب کشاورزی، شرب و تولید برق می باشد با حجم آب ۸۲۰ میلیون متر مکعب و ۷۴۰۰۰هکتار اراضی را تحت پوشش قرارخواهد داد.
سد تنظیمی قیز قلعه سی: برروی رود خانه ارس در بخش خدافرین ۱۳ کیلومترپایین تر از سد خدافرین به عنوان سد تنظیمی برای تامین آب کشاورزی و شرب و تولید برق در دست اجرا می باشد(وزارت جهاد کشاورزی،بهار۱۳۹۲).

دانلود متن کامل این پایان نامه در سایت abisho.ir