برنامه ریزی راهبردی توسعه اکوتوریسم در منطقه ارسباران(مطالعه موردیشهرستان کلیبر)- قسمت ۱۵

منابع پشتیبان: این منابع مکمل منابع اصلی است و درجذب بازدید کنندگان به مقصد همکاری دارند، اما معمولا نمی توانندبه تنهایی انگیزه لازم برای سفر مقصد را ایجاد نمایند. (صالحی وهمکاران،ص ۱۴۵، ۱۳۹۱).به عبارتی منابع اصلی همان پتانسیل هایی است که بدون دخالت انسان وجود دارند ازقبیل زیباییهای طبیعی همچون کوه، رود، دریا وساحل وجنگل ودیگرجاذبه های طبیعی اما منابع پشتیبان منابعی هستند که بشرخود به شکل گیری آنها اقدام می کند همچون هتل ها و رستورانها، تله کابین، تفرجگاههاو…
درنگاه دیگرمنابع مورداستفاده گردشگری عبارتند از:
– منابع طبیعی مانند آب و هوای مناسب برای انواع گردشگری، شناخت عوارض زمین(توپوگرافی) که بوجود آورنده چشم انداز ها، کوهها، تپه ها، دریاچه ها، سواحل، مجموعه گیاهان و جانوران و…است
– منابع اجتماعی- فرهنگی مانند فعالیتها و جلوه های هنری، جشنواره ها ودیگر موارد انسانی که شکل دهنده فرهنگ محیطی و مقاصد گردشگری علاوه بر جاذبه سازی انسانی پیرامون گردشگری است
– منابع دارای ویژگی های اقتصادی که بر طرف کننده نیازمندیهای خدماتی، تسهیلاتی و رفاهی پیرامون گردشگران است(پاپلی یزدی ودیگران، ص۲۱۹ ، ۱۳۸۸). که هرچندمحدوده مورد تحقیق سرشار از منابع اصلی است اما از بعد منابع پشتیبان دچار ضعف می باشد وبین این دو منابع سازگاری ضعیف است بنابرین استفاده از منابع طبیعی جهت توسعه اکوتوریسم در این منطقه یک فرصت مهم درجهت رشد وتوسعه این منطقه می باشد که درصورت برنامه ریزی وتدوین راهبردهای ممکن، ممکن است این منطقه را به یک مقصد گردشگری تبدیل کند.برنامه ریزی در اینجا می تواند نقش واسطه ای وکلیدی را انجام دهد وبا شناخت منابع اصلی وپیش بینی وایجاد منابع پشتیبان متناسب با منابع اصلی یک منطقه، در جهت رشد وتوسعه آن منطقه گام بردارد.
۷-۲-۲- اکوتوریسم
سبالیوس لاسکورین به عنوان نخستین کسی است که واژه اکوتوریسم را بکار برده است.براساس تعریف او، اکوتوریسم مسافرتی است که به منظورمطالعه، تحسین، ستایش و کسب لذت از سیمای طبیعی و مشاهده گیاهان و جانوران وآشنایی با ویژگی های فرهنگی جوامع محلی درگذشته و حال صورت می گیرد. اکوتوریسم هر نوع توریستی است که با طبیعت مرتبط باشد بطوری که انگیزه اصلی در این نوع گردشگری، بهره بردن از جذابیت های طبیعی یک منطقه، شامل ویژگی های فیزیکی و فرهنگ بومی است و گردشگر پس از مشاهده جذابیت ها، بدون اینکه خللی وارد یا آنرا تخریب کند محل را ترک می کند.فعالیتهای اکوتوریست عبارتند از:پیاده رویهای برنامه ریزی شده ایستگاهی، دامنه نوردی، عبور از رودخانه ها با قایق بادی، سفر به مناطق ییلاقی، کوهنوردی، سفر به مناطق سعب العبور، بازدید از غارهای طبیعی،مطالعه طبیعت گیاهی و جانوری و تماشای حیوانات و پرندگان. (کریمی، ص ۲۳،۱۳۹۰ ). اکوتوریسم بطور مستمرتوجهات ونظرات را به سمت خود جذب کردوبه لحاظ تئوری نمایانگر سناریوی بردبرد است به عبارت دیگر هم محیط را حفظ می کند وهم با استفاده ازمحیط به ارتقاء معیشت جوامع محلی کمک می کند(telfer، ص ۱۰۵، ۲۰۰۸) اکوتوریسم یا طبیعت گردی نوعی گردشگری مسئولانه و بوم شناسانه به قصددیداروبرداشت فرهنگی ازجاذبه های طبیعی میباشدکه تاکیدش برحفاظت ازمحیط زیست وزیستگاههای طبیعی و خزائن باستانی است(تولایی،ص ۱۲۳، ۱۳۸۶).
انجمن جهانی حفاظت ازطبیعت، اکوتوریسم را مسافرت مسئولانه به نواحی بکر طبیعی به منظور لذت بردن از طبیعت بنحوی که اثرات منفی کمی برطبیعت دارد و زمینه مشارکت اقتصادی- اجتماعی جمعیت بومی را فراهم می آوردتعریف می کند(ESCAP,p 47, 2003). وجه مشترک این تعاریف این است که از محیط زیست ومنابع طبیعی حفاظت کنیم وصدمه به آن وارد نکینم اما این بدان معنا نیست که از محیط زیست استفاده نکیم بلکه اکوتوریسم بدنبال آن است که از محیط زیست طوری بهره برداری کند که هم جامعه ومردم به منافع برسند هم محیط زیست حفظ شود.نمودارزیرماهیت اکوتوریسم را به عنوان یک پدیده ای که تنوع آفرین است مشخص میکندودرصورت توجه وبرنامه ریزی صحیح اکوتوریسم می تواند به حفظ و ایجاد تنوع محیط و اجتماع منجرشود.
بهبود/حفظ تنوع زیست محیطی
شناخت وآگاهی بازدیدکننده
تبادل فرهنگی
اشتغال زایی
اکوتوریسم
آموزش زیست محیطی
ایجاد درآمد
توجیه مناطق حفاظت شده
۲-۱: نموداراکوتوریسم به عنوان یک فرصت
منبع: (آقائی، ص۴۲،۱۳۹۰)
۸-۲- ۲- تفاوت اکوتوریسم(طبیعت گردی) با طبیعت گذری و طبیعت نشینی
طبیعت گذری در واقع نوعی لذت جویی و استراحت موقت در طبیعت است.مثلا مسافران گذری هنگام عبور از شهری به شهردیگر در اتراقگاه های طبیعی میان راه چند ساعتی را به تفریح و استراحت سپری می کنند و خود را ملزم به رعایت مسائل حفاظتی ویژه نمی دانند.درصورتیکه طبیعت گردی از روی هدف مقصدی را انتخاب می کند و علاوه بر لذت بردن و تحقیق در طبیعت در حفظ آن نیز می کوشد.طبیعت نشینی یا همان ییلاق نشینی نیز به آن دسته از افرادی اطلاق می شود که در محیط های طبیعی چون روستا و ییلاق دامان طبیعت را سپری می کنند در حالیکه اکوتوریست ها به معنی دقیق کلمه متضمن جنبش وحرکت پیاپی است.با این حال وجود اختلاف میان ییلاق نشینی و طبیعت گردی دشوار است.(صانعی،ص۱۹، ۱۳۷۸).
۹-۲- ۲- ویژگی های اکوتوریسم
۱-۹-۲- ۲- جنبه های علمی اکوتوریسم
اکوتوریسم صرفاگردشگری تفننی نیست بلکه پدیده است که همزمان درکنار استفاده از طبیعت جهت سرگرمی ولذت، در جهت حفظ این منابع نیزگام بر می داردودرصدد پایداری این منابع ازلحاظ علمی، اجتماعی واقتصادی است که دراین بخش به هریک از جنبه های آن اشاره می شود
– شناخت صحیح و توجه ظرفیت طبیعی اکوسیستم ها برای تضمین هر چه بهتر حفاظت، باز سازی و تولید بهینه و پایدار آنها.
– حفاظت از میراث طبیعی، فرهنگی و مذهبی در عرصه های گردشگری
– با ارزش کردن میراث از راه اطلاع رسانی، فرهنگ سازی و آموزش مداوم مردم، جوامع محلی و گردشگران.
۲-۹-۲-۲- جنبه های اجتماعی اکوتوریسم
– شناخت و احترام به نقش بسیبار مهم مردم و جوامع محلی و مشارکت آنها در تصمیم گیری، برنامه ریزی ها .و اجرای پروژه ها
– احترام به ساختارهای اجتماعی، فرهنگی، سنتی، آداب و رسوم و روش زندگی مردم و جوامع محلی.
– احترام به نیازهای معیشتی و وابستگی های مردم و جوامع محلی به جنگل، عرصه ها و منابع جنگلی.
– تبادل مثبت فرهنگی بین گردشگران و مردم جوامع محلی میزبان و ترویج فرهنگ حفاظت از میراث طبیعی و فرهنگی بین گردشگران و میزبان ها.
– اعتلای کیفیت زندگی و آگاهی های علمی مردم وجوامع محلی.
۳-۹-۲-۲- جنبه های اقتصادی اکوتوریسم
– درآمد زایی برای مردم وجوامع محلی و تقسیم عادلانه درآمدها
– اختصاص سهمی از درآمدها برای مدیریت و حفاظت از میراث
– اقتصادی کردن اکوتوریسم برای سازمان دهندگان آن و در عین حال توجه دقیق به حصول نتایج مثبت حفاظتی و حمایتی از اجرای پروژه ها.(رضوانی،ص۲۴، ۱۳۸۷).
۱۰-۲-۲- اهداف اکوتوریسم

برای دانلود متن کامل این فایل به سایت torsa.ir مراجعه نمایید.