برنامه ریزی راهبردی توسعه اکوتوریسم در منطقه ارسباران(مطالعه موردیشهرستان کلیبر)- قسمت ۱۹

بطور کلی سطوح برنامه ریزی توسعه گردشگری، دربرگیرنده سطوح بین المللی، منطقه ای، ناحیه ای، پهنه توسعه و کاربری زمین، سایت و طراحی تسهیلات به عنوان سلسله مراتبی از سطوح برنامه ریزی توسعه گردشگری قابل تفکیک و ارایه می باشند، که به ترتیب سطح تحلیل خردتر و تمرکز توسعه در آنها افزایش می یابد.
۱-۱۵- ۲- سطح بین المللی برنامه ریزی گردشگری
این سطح شامل برنامه ریزی خدمات حمل و نقل بین المللی، برنامه ریزی تورهای گردشگری بین کشورهای مختلف، برنامه ریزی راهبردی وپیشبردی بازاریابی بین چند کشور(مانند؛ اتحاد یه اروپا وغیره)است.
۲-۱۵-۲- برنامه ریزی گردشگری درسطح ملی:
دربرگیرنده عناصری، چون؛ سیاستهای گردشگری، طرح های ساختاری فیزیکی، زیرساختهای عمده، تعداد، نوع وسطح کیفیت اقامتگاهها ودیگرتسهیلات وخدمات گردشگری، مسیرهای عمده گردشگری درسطح کشور، راهبردها و برنامه های ترویجی کلی بازاریابی گردشگری، برنامه های آموزشی علمی و عملی، استانداردهای توسعه و طراحی تسهیلات، تحلیل مفاهیم فرهنگی و اجتماعی،زیست محیطی و اقتصادی، واثرات آنها وتکنیکهای اجرایی در سطح ملی، شامل: مرحله بندی توسعه و راهبردهای توسعه کوتاه مدت و طرح ریزی پروژه است که درسطح ملی به آنها پرداخته می شود.
۳-۱۵-۲- برنامه ریزی گردشگری در سطح منطقه ای
این نوع برنامه ریزی برای یک منطقه از کشورکه اغلب یک ایالت یا استان است و(درصورت وجود) در چارچوب سیاست و طرح ملی گردشگری انجام می گیرد. برنامه ریزی گردشگری در سطح منطقه ای، ازسطح ملی خاص تر است، اگر چه درجه خاص بودن در هردوسطح برنامه ریزی(ملی و منطقه ای)، وابسته به اندازه کشور یا منطقه است. برنامه ریزی گردشگری منطقه ای شامل عناصری چون؛ سیاست منطقه ای، دسترسی منطقه ای و شبکه حمل و نقل داخلی، نوع و موقعیت جاذبه ها، تعداد نوع و موقعیت اقامتگاه ها، و دیگرتسهیلات و خدمات گردشگری،تحلیل مفاهیم اجتماعی و فرهنگی، زیست محیطی و اقتصادی واثرات آنها در سطح منطقه ای، برنامه های آموزشی علمی و عملی درسطح منطقه ای، راهبردهای بازاریابی و برنامه های پیشبردی است.
۴- ۱۵-۲- برنامه ریزی در سطح ناحیه ای
این نوع برنامه ریزی شامل اشکال جاذبه های گردشگری، موقعیت کلی اقامتگاهها و دیگر تسهیلات و خدمات گردشگری، دسترسی به ناحیه، شبکه حمل و نقل داخلی آن و دیگر مفاهیم زیرساختاری وعوامل نهادی مرتبط است
۵- ۱۵-۲- برنامه ریزی درسطح پهنه توسعه و کاربری زمین
این نوع برنامه ریزی برای توسعه مقصد های تفرجگاهی هم پیوند گردشگری، شهرهای تفرجگاهی، گردشگری شهری و جاذبه های گردشگری موردنیاز است
۶-۱۵-۲- برنامه ریزی در سطح سایت
دراین سطح با ایجاد امکانات گردشگری به طراحی و توسعه جاذبه های گردشگری، ایجادخدمات و امکانات لازم جهت برآوردن نیازهای گردشگران می پردازند.(صالحی وحسن پور، ص۱۲، ۱۳۹۱)
یک برنامه ریزی بسیار خاص برای ساختمانها یا مجتمع های ساختمانی، نظیر؛ هتل ها، مراکز تجاری و تسهیلات بازدیدکنندگان به شمار می رود. موقعیت حقیقی ساختمانها و دیگرساختارها، تسهیلات فراغتی، خیابانها و پیاده روها، پارکینگ ها، پهنه های دارای چشم انداز و دیگر کاربریها و روابط متقابل آنها با یکدیگردرنقشه به نمایش در می آیند.
۷-۱۵-۲- طراحی تسهیلات
به عنوان خردترین سطح برنامه ریزی توسعه گردشگری تلقی می گردد که به طراحی های معماری، ایجاد چشم اندازوزیرساختاری ومشخصه های مهندسی که باید برای مقصدهای تفرجگاهی، رستورانها، اشکال جاذبه ها، نظیر؛ تسهیلات بازدیدکنندگان درپارکهای ملی، سایت های باستان شناختی و تاریخی، مراکز اطلاعاتی و فرهنگی و دیگر تسهیلات گردشگری فراهم گردند، می پردازد(ابراهیم زاده و همکاران،ص ۵۴، ۱۳۹۱).هرچندبا پیشروی ازبرنامه ریزی گردشگری در سطح بین المللی تا برنامه ریزی برای طراحی تسهیلات، محدوده و وظیفه برنامه ریزی خرد تر می شود اما در اصل چیزی از ماهیت برنامه ریزی گردشگری به معنای کلی آن نمی کاهد ماهیت برنامه ریزی گردشگری می تواند به این معناباشد که بدون توجه به سطوح برنامه ریزی گردشگری، برنامه ریزی در هر سطحی که می خواهد انجام بشود بهتراست همه گروه ها و افکاروسلیقه ها را مدنظرقرار دهد وبا یک نگاه کلی و فرا منطقه ای انجام شودچرا که کسانی در امرجذب گردشگر موفق اند که همه سلیقه ها را درنظر می گیرند وبصورت اختصاصی ویا برای گروه خاصی اقدام به برنامه ریزی نمی کنند در تحقیق حاظر تلاش ما براین خواهد بود که راهبردهایی تدوین شوند که بتوانند هم نیازهای مردم بومی را جواب دهند وهم باعث تشویق گردشگربه منطقه مورد مطالعه شوند واز طرف دیگر به حفظ محیط زیست کمک کنند.
۱۶-۲-اهمیت برنامه ریزی گردشگری
برنامه ریزی گردشگری در کلیه سطوح برای دستیابی به توسعه ومدیریت موفق آن امری اساسی است. تجربه بسیاری ازنواحی گردشگری در جهان این امر را به اثبات رسانیده است که در بلند مدت روش برنامه ریزی برای توسعه گردشگری می تواند بدون ایجاد مشکلات عمده، منافعی را دربرداشته باشد و به حفظ رضایت بازار منجر شود(ازهری، ص۱۴،۱۳۹۱).تهیه برنامه برای هر مقوله اجتماعی می تواند ما را در رسیدن به اهداف کوتاه مدت وبلندمدت کمک کند.واز آنجا که گردشگری پدیده ای است که هم برافراد بومی وهم افراد گردشگروهم برمحیط تأثیر گذاراست اگربه حال خود رها شود ونسبت به نیاز های هرسه بخش جامعه میزبان، گردشگران و محیط زیست بی تفاوت باشد چه بسا ممکن است صدمات جبران ناپذیری بویژه به جامعه میزبان ومحیط آن وارد کند بنابرین برنامه ریزی گردشگری همچنان که اینسکیپ اشاره می کندبدلایل زیر برای یک مقصد ضروری می باشد:
– گردشگری مدرن یک فعالیت جدید در بسیاری از نواحی می باشد و بعضی از دولتها وبخش خصوصی تجربه اندکی در توسعه مناسب گردشگری دارند.یک طرح توسعه و برنامه ریزی گردشگری می تواند به منزله اصولی راهنما جهت توسعه این مناطق طلقی گردد.
– گردشگری یک فعالیت چند بخشی و پراکنده می باشد که مشتمل برسایر بخش ها نظیر بخش تولید، مکانهای تاریخی، مکانهای تفریحی وفراغتی، تسهیلات و خدمات محلی گوناگون و حمل ونقل و سایربخش ها می باشد، بنابرین برنامه ریزی و هماهنگی درتوسعه پروژه، برای اطمینان یافتن از توسعه منسجم تمامی این عناصر به منظور ارائه خدمات به گردشگران و جامعه محلی ضروری می باشد.
– اساسآ گردشگری فروش محصولی تحت عنوان تجربه می باشدکه در آن بازدیدکنندگان از تسهیلات وخدمات معینی استفاده می نمایند.باید از طریق فرایند برنامه ریزی بین نیازهای بازار گردشگری و محصولات طوری انطباق برقرار کرد که در عین پاسخگویی به تقاضای بازارهیچ گونه زیانی در حصول به اهداف اجتماعی- فرهنگی و زیست محیطی وارد نگردد.
– گردشگری منافع اقتصادی مستقیم و غیر مستقیمی ایجاد می نماید که می توان آن ها را بابرنامه ریزی منسجم ودقیق بهینه نمود.بدون برنامه ریزی نه تنها ممکن است این منافع بطور کامل محقق نشود، بلکه امکان دارد مشکلات اقتصادی نیزپدیدارگردند.
– گردشگری منافع و مسائل اجتماعی –فرهنگی گوناگونی ایجاد می کند.از برنامه ریزی می توان برای بهینه سازی منافع و کاهش مشکلات استفاده نمود.
– اصولا توسعه جاذبه ها، تسهیلات وزیرساخت های گردشگری و روندهای گردشگران دارای اثرات مثبت ومنفی برمحیط فیزیکی خواهد بود.برنامه ریزی دقیق، به منظور تعیین نوع و سطح بهینه ای از گردشگری که موجب تخریب محیط زیست نشده و به عنوان ابزاری جهت حصول به اهداف زیست محیطی باشد، مورد نیاز می باشد
– برنامه ریزی به منظور ایجاد و توسعه گردشگری پایدار می تواند زمینه لازم را برای حفظ منابع طبیعی و فرهنگی به همراه داشته باشد.
– از برنامه ریزی می توان برای ارتقاء وتجدید حیات شیوه های گردشگری فعلی یا شیوه های گردشگری که به گونه ای نامناسب توسعه یافته اند، استفاده نمود، همچنین از طریق فرایند برنامه ریزی می توان نواحی جدید گردشگری را بطورانعطاف پذیر طراحی نمود.
– توسعه گردشگری به منابع انسانی ماهر وشایسته ای نیاز دارد که دوره های آموزشی و کارورزی مناسب راطی کرده باشند.برآوردن نیازهای نیروی انسانی به طرح ریزی وبرنامه ریزی دقیق و در بعضی موارد به تسهیلات آموزشی ویژه ای نیاز دارد.
– به منظور توسعه کنترل شده گردشگری، به ساختارهای سازمانی، استراتژیهای بازار یابی و برنامه های ترویج، قوانین و مقررات و شاخص های مالی نیاز است که از طریق فرایند برنامه ریزی جامع و منسجم با برنامه های توسعه و سیاستهای گردشگری مرتبط شده باشند.
– برنامه ریزی، مبنایی اصولی برای مرحله بندی فرایند توسعه و مدیریت پروژه ها فراهم می کند که برای سرمایه گذاری دربخش های عمومی و خصوصی مفید باشد. (اینسکیپ،ص۳۲،۱۹۹۱).با توجه به ضروریات برنامه ریزی گردشگری که اینسکیپ بدان اشاره کرده است وباتوجه به موضوع تحقیق این ضروریات می تواند به عنوان الگو برای برنامه ریزی راهبردی توسعه اکو توریسم منطقه ارسباران واهمیت این تحقیق موردتوجه قرارگیردواصل تحقیق هم همین است که بتوانیم در چارچوب برنامه ریزی راهبردی وتوسعه پایدار، راهبردهای مطلوب توسعه گردشگری این منطقه را که هم حفظ منابع وهم توسعه گردشگری منطقه را دربرداشته باشدمشخص کنیم.
۱۷-۲- اهداف برنامه ریزی گردشگری
برای اینکه یک منطقه یانقطه جغرافیایی به یک محل گردشگری تبدیل شود ویا اینکه درصورت داشتن جاذبه های گردشگری بتوان گردشگران را به آن منطقه جذب کرد نیازمند برنامه ریزی است ویکی ازاهدف برنامه ریزی گردشگری هم همین است که با شناخت ویژگی ها و پتانسیل ها وجاذبه ونقاط قوت، ضعف، فرصت وتهدید های موجود در یک منطقه ودرک روابط بین آنها وایجاد ارتباط سازنده بین آنها و گردشگران، به رشد وتوسعه گردشگری آن منطقه کمک کند.ویلیامز چند هدف عمومی برای برنامه ریزی گردشگری مطرح کرده است او عنوان کرد که برنامه ریزی گردشگری می تواند به کنترل و شکل گیری الگوهای توسعه کمک کند، منابع کمیاب را حفظ کند، چارچوبی کاری برای شناساندن و بازاریابی مقصد عرضه کند و مکانیزمی برای تلفیق و همبسته کردن گردشگری با سایر بخشها با شد.وی اهداف کلیدی برنامه ریزی گردشگری را بدین شرح بیان می کند.
ایجاد مکانیزمی جهت تدارک سازمان یافته تسهیلات و امکانات مورد نیاز گردشگر در سراسر مناطق گسترده جغرافیایی
هماهنگی میان بخشهای مختلف گردشگری(مخصوصا درارتباط با مکانهای اقامتی، حمل و نقل، بازاریابی و منابع انسانی)
مداخله های بخصوص در جهت حفظ منابع و بیشینه کردن مزایا و سود دهی برای مردم بومی درجهت تلاش برای رسیدن به پایداری(معمولا از طریق توسعه گردشگری و یا مدیریت برنامه)
توزیع دوباره منافع گردشگری(توسعه سایتهای جدید گردشگری یا تعدیل اقتصادی در مکانهایی که گردشگران دیگر زیاد به آنجا نمی روند).(میسون، ۱۲۱، ۱۳۹۰).
۱۸-۲- فرایند تهیه برنامه های گردشگری
سازمان جهانی گردشگری فرایند تهیه برنامه های گردشگری را درهفت گام عمده خلاصه می کند که عبارتنداز:۱- تدارک تحقیق ۲- تعیین اهداف ۳- بررسی تمام عناصر ۴- تحلیل وترکیب ۵- تدوین طرح وسیاست ۶- تدوین سایرتوصیه ها ۷- اجرا ونظارت. این سازمان تقریبآ این روش گام به گام را برای هرگونه شرایط برنامه ریزی ملی ومنطقه ای قابل استفاده می داند. شکل زیربیانگراین نکته است که طی یک برنامه بلند مدت، مفاهیم مهمی چون حوزه های سیاستگذاری وتصمیم گیری، استراتژیهای راهبردی وعملیاتی اجرایی درکدام مقاطع زمانی قرار می گیرند.(حیدری، ص۶۲، ۱۳۸۷). مراحل ذکر شده برای تهیه وتدوین و اجرای طرح های توسعه گردشگری در هر کشوری ضروری است.از این رو، تدوین برنامه مدل کاری و اجرایی برای هرطرح گردشگری لازم می نماید. تهیه برنامه های گردشگری نیزهمچوم سایربرنامه ها برای یک چارچوب زمانی مشخص صورت می گیرد وبسته به نوع برنامه که ممکن است عملیاتی یا راهبردی باشد زمان درنظر گرفته شده طبق نمودار زیر متفاوت می باشد.

دانلود متن کامل پایان نامه در سایت jemo.ir موجود است