سودآوری-پایان نامه درباره کیفیت سود در شرکت

سودآوری

همواره سودآوری مورد توجه عده کثیری از پژوهشگران حسابداری و علوم مالی بوده است. عده ای ساختار سرمایه را با سودآوری و کیفیت سود بررسی کردند. بعضی ها نیز کیفیت سود هر سهم را مورد توجه قرار داده و بر طبقه بندی جداگانه اقلام تشکیل دهنده آن تأکید داشتند. سودآوری به توانایی شرکت در کسب سود اشاره دارد. سودآوری نتیجه نهایی همه برنامه ها و تصمیمات مالی شرکت است. اغلب از متغیرهای سود به فروش، بازده داراییها، بازده حقوق صاحبان سهام برای اندازه گیری سودآوری استفاده می شود. (فاستر[1]، 1986).

معیار های گوناگونی برای ارزیابی کیفیت سود وجود دارد.  در زیر به تعدادی از مطالعات در رابطه با بازده سود و سود برای ارزیابی کیفیت سود استفاده شده، اشاره می گردد. کیفیت  گزارشگری مالی از دیدگاه بعضی از محققان دارای تعاریف متعدد ی است و نوع تعریف به دیدگاه فرد بستگی دارد.  از آنجا که سرمایه گذاران از سود دوره قبلی شرکتها استفاده  می کنند تا سود دوره آتی را پیش بینی کنند و یا به عبارتی آن را خریداری نمایند. در این صورت گزارشات مالی بیشتر جنبه پشتیبانی برا ی تصمیمات خرید خواهند داشت سود به عنوان یکی ازمهمترین معیار های ارزیابی  عملکرد و تعیین ارزش بنگاه های اقتصادی است. به دلیل وجود محدودیت ها ی ذاتی در حسابداری ممکن است سود گزارش شده در صورتهای مالی منطبق بر سود واقعی بنگاه نباشد. برای حل این مشکل از مفهوم کیفیت سود کمک گرفته شده  است.

پایداری سود به معنی توانایی واحد تجاری به حفظ سطح سود اوری فعلی در بلند مدت است، به  عبارت دیگر سطح سود اوری فعلی بیانگر خوبی از سود ها ی آتی باشد. برخی کیفیت سود را به ارائه صحیح وقایع و معاملات اقتصادی تعبیر نموده اند. (حساس یگانه 1384،68)از بین همه این متغیرها، بهترین راه برای اندازه گیری سودآوری یا ارزیابی کیفیت سود، محاسبه نرخ بازده داراییها و نرخ بازده حقوق صاحبان سهام است. نرخ بازده دارایی، رابطه بین حجم داراییهای شرکت و سود را تعیین میکند. اگر یک شرکت بر سرمایه گذاریهای خود بیفزاید (البته بر حسب کل داراییها) ولی نتواند به تناسب، مقدار سود پس از کسر مالیات خود را افزایش دهد، نرخ بازده دارایی کاهش مییابد. بنابراین افزایش حجم سرمایه گذاری شرکت، به خودی خود باعث بهبود وضع مالی شرکت نمی شود.

(فروش خالص/ سود پس از کسر مالیات) × (کل داراییها /  فروش خالص) =  نرخ بازده داراییها

گردش کل دارایی × حاشیه فروش = نرخ بازده دارایی

سودآوری هر ریال از فروش را با استفاده از حاشیه سود محاسبه میکنند. گردش کل دارایی ها نیز عبارت است از حجم فروش شرکت به ازای یک ریال دارایی. (محمدرضا بازگیر، 1384)

بنابراین بازده داراییها ترکیبی از حاشیه سود و حجم فعالیت شرکت است. با استفاده از این نرخ می توان دریافت، فقط افزایش فروش نیست که باعث افزایش نرخ بازده دارایی میشود؛ زیرا رقم خالص فروش در این محاسبه حذف شده است، پس برای افزایش نرخ یاد شده، حاشیه سود شرکت یا هر دوی آنها باید افزایش یابد. (جمال زوبایری[2]، 2009). اندازه گیری سود به شکل ادواری برای واحدهای تجاری شاید هدف نخست فرآیند حسابداری باشد. اصطلاح سود یکی از غیر ثابت ترین مفاهیم در دنیای تجارت است.  سود حسابداری بر مبنای فرض تعهدی و در چارچوب اصول پذیرفته شده حسابداری اندازه گیری می شود.

سود عبارتست از مازاد درآمدها نسبت به هزینه ها برای یک دوره حسابداری معین که معرف افزایش خالص درحقوق صاحبان سهام و ناشی از فعالیتهای انتفاعی مستمر واحد تجاری و عملیات فرعی،رویدادهای تصادفی وسایر عملیات، رویدادها و شرایط موثر بر واحد تجاری است که طبق اصول پذیرفته شده حسابداری شناسایی و اندازه گیری می شود.  بطور کلی می توان گفت هدف از اندازه گیری سود عبارتست از تعیین این که وضعیت یک واحد تجاری در نتیجه عملیاتی که طی یک دوره معین انجام داده به چه میزان بهبود یافته است.

(دچو و ویچو2002،) مطابقت دارد زیرا انها نیز طی تحقیقات نشان دادند که با افزایش خطای براورد اقلام تعهدی، پایداری سود کاهش  می یابد( میرز و سایرین 2003،779) نشان دادند که سطوح بالاتر اقلام تعهدی، به ویژه اقلام تعهدی غیر عادی، نشان دهنده کیفیت پایین ترسوداست.

از طرف دیگر به دلیل قابلیت دستکاری اقلام تعهدی، کیفیت سود تحت تاثیر قرار میگیرد که انتظار می رود افزایش اقلام تعهدی باعث کاهش  کیفیت سود شود و عکس العمل بازار را در پی داشته باشد. نتایج مطالعات آنها نشان   دهنده این است که بازده شرکتهای با اقلام تعهدی بالا با یک وقفه زمانی دو ساله، دچار افت زیادی می شود. این موضوع می تواند نشانه ای از فرضیه مدیریت سود و عکس العمل همراه با تاخیر توسط بازار باشد (خواجوی و ناظمی 1384،71). رابطه کیفیت سود با پایداری سود شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران را بررسی نمودند که در تحقیق  یاد شده،  کیفیت سود بر اساس سرمایه گذاری در دارایی  های سرمایه ای و نیروی کار محاسبه گردیده است  نتایج حاصل از تحقیق آنها، وجود رابطه معنا داری بین کیفیت سود و پایداری سود را هم در رویکرد گذشته نگر و هم آینده نگر، از نسبت های مالی و در رویکردآینده نگر، از رگرسیون های سری زمانی برای محاسبه  کیفیت سود بر مبنای سرمایه گذاری استفاده کرده اند. . (کریمی و صادقی 1389،15)

از سوی دیگر، تصمیمهای افشای مالی شرکتها معمولاً در خلاٴ انجام نمی‌شود و گزارشگری مالی یکی از راههایی است که به‌وسیله آن اطلاعات  انتقال داده می‌شود.  ترکیب منابع ارتباطی، کمیت و کیفیت اطلاعات افشاشده، تحت تاثیر عوامل زیادی است که برای دریافت فهمی کلی در مورد رویه‌های افشا، نیازمند بررسی است.  نظریه‌پردازی و ارزیابی تجربی آثار متغیرهای موثر بر افشای اجباری، فضا و حدودی را ایجاد می‌کند که به بهبود کیفیت افشا کمک می‌کند (نوروش 1377،25

[1] Foster G

[2] H. Jamal Zubairi