صادرات تون ماهی:/پایان نامه توسعه صادرات کنسرو ماهی

صادرات تون ماهی

مقدمه

در سالهای قبل از انقلاب بدلیل پایین بودن جمعیت و تمرکز آنها در روستاها اکثر مواد غذایی بصورت سنتی و بدون فرآوری خاص مصرف می شد. در آن زمان محصولات فرآوری شده به شکل کنونی وجود نداشت و تون ماهی بعنوان محصولی لوکس  در بازار موجود بود که عمدتا از کشورهای استرالیا ، ویتنام و تایلند وارد می شد.

در سالهای پس از انقلاب بدلایل مختلف از جمله افزایش جمعیت، تمرکز جمعیت در شهرها، جنگ تحمیلی، تغییر الگوی مصرف و … تقاضا برای تون ماهی افزایش یافت، لذا ضمن توسعه و تکمیل واحدهای موجود تعداد زیادی واحدهای جدید ایجاد شده اند که مهمترین آنها عبارتند از شرکتهای تون ماهی شیلتون، شیدان، چینود، تون جنوب،  زاگرس، مهرآذر، تولید و گسترش کیافرین . بقیه واحدها اکثراً  تولید کننده تون ماهی  بودندکه طبق ضوابط مربوطه جهت آنها  گواهی استاندارد و مجوزهای مربوطه صادر شده و از نظر تعداد مجموعاً بیش از 150 واحد می باشد. www.shilat.com

لازم به ذکر است که در سال 1371 با حمایت بی دریغ اداره  شیلات ، چند خط مدرن- برای تولید تون ماهی- وارد شیلات بندر عباس شد که خود نقش اساسی در بهبود کیفیت داشته است. در زمینه تولید قوطی تون ماهی نیز  در سالهای اخیر بخش خصوصی نسبت به ورود ماشین آلات مدرن قوطی سازی و لاک و چاپ اقدام نموده که تعدادی نصب و راه اندازی شده است و تعدادی در حال نصب می باشد. در نتیجه مشکل کمی قوطی کاملاً حل شده و امروزه توان تولید قوطی غذایی در کشور بیش از نیاز می باشد و از نظر کیفی هم واحدهای بزرگ سازنده قوطی غذایی موفق به کسب مهر استاندارد گردیده اند. با وجود پیشرفتهایی که در صنعت تولید تون ماهی حاصل گردیده ولی هنوز مشکلات و حلقه های مفقوده ای وجود دارد که اساسی ترین آنها عدم وجود یا محدودیت امکانات تحقیق، آزمایشگاههای مجهز، کتب و منابع علمی به زبان فارسی، کلاسهای آموزشی، نیروی انسانی کارآزموده و … و همچنین گرانی هزینه برای دسترسی به منابع علمی خارجی و دانش و تکنولوژی روز می باشد. www.shilat.com

محصول تون ماهی

کنسرو تن ماهى به عنوان غذاى آماده و مقوى براى خانواده ها، محیطهاى کارى، مسافرتى و… استفاده می گردد. تاریخچه کنسروسازی به سال 1790 که دولت فرانسه با کشورهای اروپایی در حال جنگ بود، برمی‌گردد. در آن زمان، طولانی بودن مسافت سبب شده بود تا داشتن غذای سالم که بتواند تا رسیدن به منطقه جنگی همان کیفیت اولیه‌اش را داشته باشد، به مشکلی بزرگ مبدل شود. ناپلئون برای حل این مشکل جایزه‌ای به مبلغ 12 هزار فرانک برای کسی که بتواند این مشکل را حل کند، تعیین کرد. این جایزه تشویقی بود تا محققان گوناگون برای حل این مشکل بسیج شوند اما اغلب این فعالیت‌ها نتیجه رضایت‌بخشی در بر نداشت تا اینکه در سال 1798 قناد فرانسوی به نام نیکلاس آپرت[1] که امروزه به نام پدر کنسروسازی معروف است، با ابداع روش مناسبی، مشکل را حل کرد و موفق به دریافت جایزه شد. وی دریافت که اگر مواد غذایی را در داخل قوطی سربسته حرارت بدهد و پس از آن هوا به داخل ظرف نفوذ نکند، زمان ماندگاری غذا به نحو چشمگیری افزایش می‌یابد.  (تاریخچه تون ماهی بر گرفته از سایت:  www.atuna.com)

با ابداع این روش، مشکل نگهداری طولانی مدت مواد غذایی حل شده بود ولی علت این مساله هنوز نامعلوم بود. گیلوساک، فیزیکدان معروف فرانسوی پس از انجام آزمایش‌های متعدد به این نتیجه رسید که محصولات گیاهی و حیوانی در اثر تماس با اکسیژن هوا در معرض فساد قرار می‌گیرند ولی با قرار دادن این محصولات در داخل قوطی‌های در بسته می‌توان از این امر جلوگیری به عمل آورد. وی در گازهای موجود در داخل کنسروهای تولید شده به وسیله آپرت اکسیژنی نیافت و با استفاده از این موضوع، از نظریه خود دفاع کرد و چنین نظر داد که آتش مخمر‌ها را عقیم و یا لااقل خنثی می‌کند و وجود این عوامل، طبیعت مواد غذایی حیوانی و گیاهی را تغییر داده و آنها را فاسد می‌کند.(همان منبع)

آپرت نیز با بررسی‌های متعددی که انجام داد به نقش دما در از بین بردن مخمرها اشاره کرد و اظهار داشت که اگر چه عملیات حرارتی نمی‌تواند تمایل محصولات غذایی به فاسد شدن را برای همیشه از بین ببرد ولی می‌تواند تا مدت مدیدی از فسادشان جلوگیری کند. آپرت در سال 1810 نتیجه تحقیقات خود را به صورت کتابی منتشر کرد. به این ترتیب، این صنعت در سایه تلاش‌های خستگی‌ناپذیر آپرت پا به عرصه ظهور گذاشت و اولین کارخانه کنسروسازی به وسیله وی در فرانسه تأسیس شد و از آن زمان به بعد این صنعت پیشرفت‌های مهمی‌را پشت سر گذاشت.(همان منبع) در کشورمان ایران، اولین کارخانه کنسروسازی در سال 1316 به منظور تولید کنسرو تن ماهی در بندرعباس تاسیس شد. www.shilat.com

[1] Nicolas Apert