عقد رهن با وثیقه:/پایان نامه رهن و توثیق بیمه نامه

عقد رهن با وثیقه چه ارتباطی دارد؟

این سئوال کلّی، فروعاتی دارد. از سویی میتوان به بررسی ارتباط حقوقی رهن با وثیقه پرداخت و از سویی ارتباط لفظی آن ها را با یک دیگر بررسی کرد. در حقیقت سئوال اصلی این است که آیا موضوع عقد رهن، می تواند مال غیر مادی باشد؟ در صورتی که پاسخ منفی است، آیا می توان در نظام حقوقی ایران، قرارداد دیگری با قابلیت مذکور یافت؟ در صورتی که رهن مدنی چنین ظرفیتی داشته باشد، چه تغییراتی در ارکان آن ضروری است؟ آیا لفظ رهن و وثیقه برای نهاد های جدا گانه ی حقوقی وضع شده و آثار و احکام متفاوت دارند و یا این که هر دو، مفهومی واحد را رسانده و نتیجتاً دارای آثار و احکام هم سانی هستند. البتّه در این باب نیز می توان قائل به تفکیک شد و در برخی موارد از احکام متفاوت، آثار یک سان به دست آورد. (مانند بیع و صلح در مقام بیع ) در این نوشتار نیز باید بررسی شود که اگر تفاوت رهن و وثیقه مدنظر است، متَعلَّقِ وثیقه چیست و قلمرو آن تا کجاست؟ مطابق حقوق ایران، کدام دیدگاه قابل پذیرش است؟ با بررسی دیدگاه های مختلف تفسیری و متون قانونی مختلف غیر قانون مدنی باید دید حقوق ایران به کدام سو متمایل شده است. موضوع بحث و بررسی ما در این نوشتار، بررسی قابلیت شمول مقرّرات عقد رهن نسبت به این نوع اموال است. هدف از این بررسی، تبیین دقیق چگونگی رابطه ی بین این عقد و آن اموال و یا شاید شناسایی چهره ای جدید برای کاربرد تضمینی این اموال باشد .بنابراین موضوع را در دو بخش کلّی مورد تحلیل قرار می دهیم

در بخش اول از وثیقه یا رهن بیمه نامه بحث می شود و تفاوت میان آن ها و در بخش دوم، رویکرد های گوناگون قانون گذاری در مورد بیمه نامه و کاربرد رهنی آن ها مورد بررسی خواهد بود.

رهن و وثیقه از نظر مفهومی با هم فرق می کنند.وثیقه در حقیقت یکی از ارکان عقد رهن است به این توضیح که رهن در حقوق مدنی عبارت است از عقدی که به موجب آن بدهکار یا شخص ثالث مال موجود در خارج ( اعم از منقول یا غیر منقول ) را به عنوان وثیقه به بستانکار می دهد تا اگر بدهی خود را در سررسید ندهد از محل فروش وثیقه طلب بستانکار داده شود .یعنی در حقیقت مالی که به عنوان گرو نزد طلبکار یا امین او به رهن گذاشته می شود وثیقه می گویند.البته وثیقه گاهی برای تضمین اجرای تعهد یا حسن اجرای تعهد معین سپرده می شود که در این موارد در زمان سپردن وثیقه دین وجود ندارد به عکس مورد فوق. مانند کسی که شغل انبار داری را می پذیرد و مالی را به عنوان وثیقه می سپارد تا اگر کسری انبار مشاهد شود از محل وثیقه خسارت وصول گردد.

وثیقه ها در حقوق مدنی شامل رهن و معاملات با حق استرداد، ضمان عقدی و کفالت می شود.
هر کدام از رهن و وثیقه انواع مختلفی دارد که معنا و مفهوم حقوقی متفاوتی از ان برداشت می شود.لکن مشخصه مشترک در تمام مفاهیم همان است که در بالا گفته شد. مفاهیم حقوقی رهن مانند:

1.رهن تصرف 2.رهن تضامنی 3.رهن تجاری4. رهن ابتدایی 5.رهن بشرط بیع 6.رهن ضمان 7. رهن دین 8. رهن تبرع و …

مفاهیم حقوقی وثیقه مانند: 1. وثیقه اجرای تعهد 2.وثیقه استقراضی 3. وثیقه تصرف 4.وثیقه ثانوی. 5. وثیقه حسن اجرای تعهد6.وثیقه حسن خدمت7. وثیقه بدهی 8. وثیقه ذمه ای 9. وثیقه عینی 10.وثیقه قانونی 11. وثیقه قضایی 12. وثیقه معاملات اعتباری

رهن همواره در کنار وثیقه تعریف می شود (ماده ی 771 قانون مدنی ) و تصور تفاوت بین آن ها کمی دشوار است. موضوع این بخش در ابتدا به این بررسی اختصاص دارد که اولاً آیا می توان تفاوتی بین رهن و وثیقه متصور شد و ثانیاً آیا می توان از این تفاوت، در بحث بیمه نامه بهره برد؟ به عبارت دیگر رهن مال غیر مادی و وثیقه آن در مقام قواعد و آثار، چه تفاوت هایی ممکن است با یک دیگر داشته باشند.