مسوولیت مدنی ناشی از انتقال خون آلوده- قسمت ۹

چنان که ماده ۳۲۸ قانون مدنی مقرر می دارد هرکس مال غیر را تلف کند ضامن آن است و باید مثل یا قیمت آن را بدهد، اعم از اینکه از روی عمد تلف کرده باشد یا بدون عمد و اعم از اینکه عین باشد یا منفعت، واگر آن را ناقص یا معیوب کند، ضامن نقص قیمت آن مال است.
تسبیب
این قاعده متضمن مسئولیت شخصی است که به طور مستقیم مباشر تلف کردن مال نبوده بلکه مقدمات تلف کردن را فراهم نموده و به طور غیرمستقیم موجب بروز خسارت و تلف مال یا جان یا عضو بدن دیگری شده است. برای مثال شخصی در راهی یا در غیر ملک خود چاهی حفرکند و دیگری در هنگام عبور در آن بیافتد حفرکننده ی چاه ضامن است (انتظاری،۱۷:۱۳۹۱) از استقراء در احکام قانون مجازات نیز چنین برمی آید که عدوان و تجاوز و ناروایی شرط تحقق مسئولیت در سبب است(موارد ۳۳۹ به بعد) و در غالب موارد تقصیر مسبب شرط ضروری برای انتساب اضرار به دولت.(کاتوزیان،۳۰:۱۳۸۶).
همانطور که اشاره شد در اتلاف تقصیر شرط ایجاد مسئولیت نیست ولی در سبب کاری که به مسبب نسبت داده می شود باید در نظر عرف عدوان و خطا باشد و همچنین در اتلاف شخص به طور مستقیم باعث تلف می شود ولی در سبب شخص به طور مستقیم مباشر تلف نیست بلکه مقدمات تلف را فراهم می کند.
۱-۵-۱-۲:قانون مسئولیت مدنی
به موجب ماده ۱ این قانون «هرکس بدون مجوز قانونی، عمدا یا درنتیجه ی بی احتیاطی یا مبالاتی به جان یا مال یا آزادی یا حیثیت یا شهرت تجارتی یا هر حق دیگر که به موجب قانون برای افراد ایجاد گردیده لطمه ای وارد نماید که موجب ضرر مادی یا معنوی دیگری شود، مسئول جبران خسارت ناشی از عمل خود می شود».
۱-۵-۲:منابع خاص
۱-۵-۲-۱:قانون انتقال خون
همان طور که پیش تر گفته شد، به موجب ماده واحده قانون تشکیل سازمان انتقال خون ایران در سال ۱۳۶۱ و اساسنامه قانونی آن در سال ۱۳۶۳به جهت توسعه و بهبود امور مربوط به انتقال خون در کشور و همچنین تهیه فرآورده های سلولی،پلاسمایی تشکیل شده است.با تصویب اساسنامه سازمان انتقال خون،که در این اساسنامه به اختصار سازمان نامیده می شود،وظایف و اختیارات سازمان،حوزه فعالیت و ارکان سازمان مورد قانون گذاری قرار گرفته و توضیح داده شده است.این سازمان وابسته به وزارت بهداری و دارای شخصیت حقوقی مستقل است که امور آن طبق ظوابط این اساسنامه،مقررات عمومی دولت و سایر مقررات مربوط،به صورت غیر انتفاعی اداره می شود(ماده یک اساسنامه سازمان انتقال خون).
فصل دوم:مصادیق خون های آلوده و اشخاص مسئول درانتقال آن و مقایسه قواعد فقهی با آن
۲-۱:مصادیق خون های آلوده
رفتاری که درآن ترشحات آلوده کننده بدن و بویژه خون فرد مبتلا به طور مستقیم و یاغیر مستقیم با خون پوست آسیب دیده و یا مخاط بخصوص مخاط چشم،دهان و دستگاه تناسلی فرد سالم مواجه شود رفتاری پرخطر و غیر بهداشتی محسوب میگردد.(نویسنده دکترعلی حسنی-مسئول روابط عمومی اداره کل انتقال خون خراسان رضوی-شهریور ۹۱)ابتدائا عمده رفتارهای غیر بهداشتی را مورد بررسی قرار میدهیم و سپس مصادیق خونهای الوده را بیان می نماییم.
شایع ترین رفتارهای غیر بهداشتی از قبیل:
روابط جنسی نامطمئن و بی بندوبار-که در این مورد تماسی را سالم و ایمن می نامیم که در چهار چوب خانواده صورت گیرد.هیچ یک از زوجین مبتلا به بیماری و ناقل میکروب(ایدزوهپاتیت)نباشند و هیچ یک دارای شرکای جنسی دیگر نبوده باشند.همچنین هر تماس جنسی به صورت مقعدی،مهبلی، دهانی حتی با استفاده از وسایل حفاظتی،نامطمئن وغیر ایمن محسوب میگردد.از جمله تماسهای جنسی پر خطر می توان به تماس جنسی با فردی که اعتیاد تزریقی دارد یا فرد ناقل و یا مبتلا به هپاتیت وایدز و یا بیماری های مقاربتی تماس جنسی با فردی که با فرد ناقل و یا مبتلا به ایدز تماس جنسی داشته است تماس جنسی با افرادی که در ازای تماس جنسی پول و یا مواد مخدر و… دریافت می نمایند.همچنین تماس جنسی با فردی که به ازای تماس جنسی پول پرداخت می نماید.
خالکوبی و تاتو با سوزن و یاانجام اقداماتی برای محو آنهااز پوست-با توجه به شمار روزافزون انجام خالکوبی و تاتو در بانوان و جوانان از آنجا که در خالکوبی و تاتو از سوزن استفاده می شود و براین افراد و مراکز و روشهای آنها نظارتی نیست این اقدامات می تواند موجب آسیب به پوست شود .
اقدامات پزشکی ودندانپزشکی که مجوز مورد نظر را از مراجع قانونی ندارند-مبادرت ناآگاهانه و غیر مجاز به این اعمال علاوه بر عدم درمان مناسب و تاخیر در آن موجب بروز آلودگیهای مختلف میکروبی خطرناک در افراد و جامعه میگردد.اقداماتی همانند:اعمال جراحی سرپایی، کشیدن ناخن و دندان، طب سوزنی، ختنه،تزریقات عضلانی و وریدی، سوراخ کردن گوش یا هر قسمت دیگر از بدن، برداشتنخال، زگیل، توده های چربی، میخچه، اقدامات مامایی و زایمان های خانگی، نیشتر زدن، تزریق بوتاکس و اقدامات زیبایی نمونه هایی است که توسط افراد غیر مسئول انجام میشود.
اعتیاد به مواد مخدر و به ویژه اعتیاد تزریقی-اعتیاد به مواد مخدر اثرات سنگینی بر جسم روان بسیاری جنبه های مادی و غیر مادی فرد معتاداطرافیان و یا جامعه دارد.هر شخص با تزریق حتی یکبار موادمخدر و نیز هر فرد معتاد به مواد مخدر تزریقی برای همیشه از اهدای خون معاف است.
حجامت-اهدای خون و حجامت با هم تفاوت دارد.حجامت در طب سنتی دارای جایگاه ویژه ای است.حجامت روشی است که مستقیما با خون و بافتهای زنده در ارتباط بوده است.با کمترین بی احتیاطی و عدم رعایت بهداشت وسابل و…امکان انتقال آلودگی میکروبی وجوددارد.با توجه به گسترش روز افزون مراکز انجام حجامت وعدم نظارت مستمر و مناسب مسئولان بر اقدامات و فعالیتهای این مراکز می توان حجامت را یکی از رفتارهای پرخطرو غیر بهداشتی دانست.انجام حجامت موجب معافیت موقت از اهدای خون می شود.مراکزانتقال خون به اشخاصی که مایل به انتقال خون هستند درخواست می کند که حجامت ننمایند و اگر نمودند تا یک سال از آخرین اهدای خون مراجعه نکنند و خون اهدا ننمایند.سازمان انتقال خون مکلف است برای بالابردن سلامت محصولات خونی حجامت را یک رفتار مخاطره آمیز محسوب نماید.از مصادیق خون های آلوده می توان به موارد زیراشاره کرد:
۲-۱-۱:ایدز
زمانی که جهانیان مخصوصاَ جامعه پزشکى ریشه کنی آبله و کنترل بسیارى از بیماریهاى واگیر را جشن
می گرفتند و در حالی که علم پزشکی بیشتر بیماریهاى مسرى را مغلوب خود ساخته بود، ناگهان بروز بیمارى ناشناخته اى درآمریکا،اروپا و سپس در افریقا و نهایتاَ آسیا جهان را با مهلکترین و جنجال برانگیزترین فاجعه قرن مواجه ساخت. این بیمارى بدون شک بزرگترین بلاى جامعه بشرى پس از جنگ دوم جهانی در قرن بیستم می باشد.
امروزه کمتر کشورى در دنیا وجود دارد که موارد جدید آلودگی به ویروس ایدز را گزارش نکرده باشد.موارد اولیه ایدز در سال ۱۹۸۱ در بین همجنسبازان آمریکا مشاهده شد.در آنزمان رسانه های گروهی مردم را از بیمارى مهلکی که در بین همجنسبازان ظهور کرده،آگاه نمودند. علی رغم شناخت سایر راههاى انتقال متأسفانه هنوز هم بسیارى از مردم بویژه در جهان سوم تصور می کنندایدز بیمارى همجنسبازان است در صورتی که طبق تخمین هاى علمی فقط ۱۰ % از آلوده شدگان را گروههاى همجنسباز تشکیل می دهند.
در ابتدا به غلط تصور میشد این بیماری مخصوص کشورهای غربی است ولی با شیوع سریع آن در آفریقا وامریکای جنوبی و آسیا مشخص شد که این بیماری هیچ نژاد و کشور و سنی را در امان نخواهد گذاشت.اولین مورد آلودگی در ایران مربوط به یک کودک هموفیلی بود که با درگیری میزبانان اصلی(معتادان تزریقی)به یک اپیدمی متمرکز تبدیل شد.از زمان الوده شدن فرد به این ویروس تا زمان مرگ ناشی از ان،ممکن است بین ۵ تا ۲۰ سال طول بکشد.
این ویروس مقاومت و پایدارى کمی در محیط خارج از بدن دارد و این امر سبب میشود تا با اطلاع درست از راههاى انتقال بیمارى و رعایت نکات بهداشتی از گسترش بیشتر بیمارى جلوگیرى نمود.
ایدز مخفف این کلمات میباشد:
A(acquired)اکتسابی
D(deficiency)ایمنی
S(syndrome)علائم
ایدز به معنی سندرم نقص ایمنی اکتسابی می باشد.براساس علائم آزمایشگاهی،زمان ورود ویروس ایدز به بدن دو دوره دارد:
الف)دوره آلودگی:در این دوره علی رغم وارد شدن ویروس به بدن هیچ علامت بالینی مشهود نیست این دوره به طور کلی شامل دو مرحله اساسی است:
۱٫مرحله پنجره که در این دوره علی رغم ورود ویروس به بدن هیچ علامت بالینی وجود ندارد و ممکن است از دو هفته تا ۱۶ ماه ادامه یابد و به همین خاطر به ان دوره پنجره گفته می شود.
۲٫مرحله الودگی که این دوره ممکن است ۵ تا ۲۰سال طول بکشد به عبارتی الودگی فرد از نظر آزمایشگاهی قابل تشخیص است اما علائم بالینی ندارد.
ب)دوره بیماری:کاهش تدریجی نیروی دفاعی و ایمنی سلولی در فرد آلوده باعث می شود تا فرد آلوده وارد مرحله ظهور علائم بالینی و بیماری ایدز گردد.بعضی از مهمترین بیماریهای مرتبط با ایدز عبارتند از عفونتهای فرصت طلب،بعضی از انواع سرطانها مانند سرطان گردن،رحم و اختلالات سیستم عصبی که ممکن است باعث زوال عقل،گیجی و از دست دادن حافظه گردند(مایکل،۱۳۸۲:۱۴).این ویروس در مبتلایان به ایدز و افرادی که دچار کاهش ایمنی بدن هستند میتواند موجب التهاب سلولهای حساس به نور در پشت چشم و در نتیجه کوری شود(دزفولی،۱۷۹:۱۳۷۹).
ایدز در ایران که در سالهاى آغاز همه گیرى فقط از طریق دریافت خون و فرآورده الگوى انتقالهاى خونى آلوده بوده،در طول پانزده سال اخیر دچار تغییرات شده است بطورى که بتدریجمیزان آلودگى از طریق آمیزش جنسى افزایش یافته است. این الگو از سال ۷۵ که اپیدمى آلودگىدر میان زندانیان کشور شروع شد و عمدتاَ آن دسته از معتادان تزریقى که براى مصرف موادمخدراز سرنگ مشترک استفاده نموده اند موجد آن بودند،علاوه بر زنگ خطر آمیزش،زنگ خطراعتیاد تزریقى را نیز به صدا درآورد.
سه راه اصلى انتقال این ویروس عبارتست از:
۱٫تماس جنسى چه به صورت هتروسکچوال (تماس جنسى مرد-زن) و چه به صورت هموسکچوال(همجنس بازی) سبب انتقال بیمارى مى شود.رابطه جنسی یکی از غرایز اصلی برای بقاء بشر است ولی می تواند راهی برای ورود عوامل بیماری زا باشد.تا کنون حدود بیست نوع بیماری شناخته شده اند که می توانند از طریق تماس جنسی سرایت کنند. از این میان می توان ایدز، سوزاک، سیفلیس، تبخال تناسلی و … را نام برد.
۲٫تماس با خون و وسایل آلوده به ویروس ایدز
۳٫انتقال از مادر به کودک
۲-۱-۲:هپاتیت

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت zusa.ir مراجعه نمایید.