۳ ۰/۰

۲

۶ ۰/۰

جمع

۵۶ /۰

——–

۳۸/۱

جدول ماتریس عوامل خارجی نشان می دهند که از نظرکارشناسان ایجاد واجرای طرح ارتقای منطقه حفاظت شده ارسباران به پارک ملی ، همسایگی با منطقه آزاد تجاری صنعتی ارس و کشور آذربایجان و ارمنستان ونیز قابلیت بالای منابع و استعدادهای اکولوژیکی منطقه هرکدام با۲۱ /۰ امتیازبه عنوان مهمترین فرصت جهت توسعه اکو توریسم شهرستان کلیبر می باشندوعوامل وجود بخش اعظم ذخیره گاه زیست کره ارسباران در منطقه، حفاظت از گونه های گیاهی وجانوری متنوع ونادر منطقه حفاظت شده ،با۱۸ /۰ امتیازجایگاه دوم و قرار گرفتن شهرستان در محور گردشگری و تاریخی جایگاه سوم را به خود اختصاص داده اند و همچنین در بین عوامل تهدید کننده اکوتوریسم شهرستان کلیبر، تخریب جنگلهای ارسباران بدلیل جاده سازی وبدون توجه به توسعه پایداروچرای بی رویه دام در مراتع ارسباران و شکارغیر مجاز حیوانات مهمترین تهدید برای اکوتوریسم شهرستان می باشند وعوامل عدم تدوین برنامه جامع و آشنایی گردشگران در استفاده از طبیعت، نبود عزم ملی درتوسعه گردشگری، عدم تشویق وایجاد انگیزه برای جذب بخش خصوصی به سرمایه گذاری در منطقه هرکدام با۱۸ /۰ امتیاز و عامل دید سیاسی به امر گردشگری بدلیل وجود قلعه بابک در شهرستان با ۱۵ /۰ امتیاز جایگاه دوم تا سوم را دربین مهمترین تهدیدات اکوتوریسم شهرستان کلیبر به خود اختصاص داده اند
مطابق با جداول فرصتها و تهدیدات اکوتوریسم شهرستان کلیبر،مجموع امتیازنهای عوامل خارجی ۷۸/۲میباشد و از آنجا که این عدد بزرگتر ازعدد۵/۲میباشدنشان دهنده این است که شهرستان کلیبردرزمینه اکوتوریسم ازلحاظ عوامل خارجی ازوضعیت مطلوبی برخوردار است وبه عبارتی دارای فرصتهای خوبی است وبه منظور استفاده ازاین فرصتها نیازمند ارائه راهبردهای مناسبی درجهت برطرف کردن نقاط ضعف وخنثی کردن عوامل تهدید کننده باهدف توسعه ورونق اکوتوریسم شهرستان کلیبرمی باشد .لذا جهت تدوین مرحله بعدی که مرحله مقایسه است به کمک جداول ارزیابی عوامل داخلی وخارجی که دربالا ذکرشدراهبردهای اکوتوریسم شهرستان کلیبرتدوین می شود.تدوین این راهبردها با توجه به نقاط قوت وفرصتهای اکوتوریسم منطقه مورد مطالعه که هردو برضعف وتهدیدهای آن برتری دارند انجام شده است.
۲-۳- ۴- مرحله مقایسه
درچارچوب تدوین استراتژیها، مرحله مقایسه در برگیرنده پنج روش(ماتریس تهدیدات، فرصت ها، نقاط ضعف و قوت؛ ماتریس ارزیابی موقعیت و اقدام استراتژیک؛ ماتریس گروه مشاوران بستن؛ ماتریس ارزیابی داخلی و خارجی و ماتریس استراتژیهای اصلی) است که می توان به ترتیب دلخواه از آنها استفاده کرد(دیوید، ص۳۵۹، ۱۳۷۹)
در این تحقیق از تکنیکهای ۱و۴(ماتریس تهدیدات، فرصت ها، نقاط ضعف و قوت و ماتریس ارزیابی موقعیت عوامل داخلی و خارجی ) استفاده می شود. این ابزارها متکی به اطلاعاتی هستند که از مرحله نخست بدست آمده اند و فرصتها وتهدیدهای خارجی را با نقاط قوت وضعف داخلی مقایسه می کنند.برای اینکه بتوان استراتژیهای گوناگون امکانپذیر را به شیوه ای اثر بخش ارائه نمود، فرایند مقایسه عوامل داخلی و خارجی نقشی مهم و سرنوشت ساز ایجاد می کنند
جدول۴-۱۴:ترکیب عوامل داخلی و خارجی اکوتوریسم شهرستان کلیبر

عوامل داخلی عوامل خارجی
W S T O
۶۱/۱ ۷۶/۱
برای دانلود فایل متن کامل پایان نامه به سایت 40y.ir مراجعه نمایید.
۳ ۰/۰

۲

۶ ۰/۰

جمع

۵۶ /۰

——–

۳۸/۱

جدول ماتریس عوامل خارجی نشان می دهند که از نظرکارشناسان ایجاد واجرای طرح ارتقای منطقه حفاظت شده ارسباران به پارک ملی ، همسایگی با منطقه آزاد تجاری صنعتی ارس و کشور آذربایجان و ارمنستان ونیز قابلیت بالای منابع و استعدادهای اکولوژیکی منطقه هرکدام با۲۱ /۰ امتیازبه عنوان مهمترین فرصت جهت توسعه اکو توریسم شهرستان کلیبر می باشندوعوامل وجود بخش اعظم ذخیره گاه زیست کره ارسباران در منطقه، حفاظت از گونه های گیاهی وجانوری متنوع ونادر منطقه حفاظت شده ،با۱۸ /۰ امتیازجایگاه دوم و قرار گرفتن شهرستان در محور گردشگری و تاریخی جایگاه سوم را به خود اختصاص داده اند و همچنین در بین عوامل تهدید کننده اکوتوریسم شهرستان کلیبر، تخریب جنگلهای ارسباران بدلیل جاده سازی وبدون توجه به توسعه پایداروچرای بی رویه دام در مراتع ارسباران و شکارغیر مجاز حیوانات مهمترین تهدید برای اکوتوریسم شهرستان می باشند وعوامل عدم تدوین برنامه جامع و آشنایی گردشگران در استفاده از طبیعت، نبود عزم ملی درتوسعه گردشگری، عدم تشویق وایجاد انگیزه برای جذب بخش خصوصی به سرمایه گذاری در منطقه هرکدام با۱۸ /۰ امتیاز و عامل دید سیاسی به امر گردشگری بدلیل وجود قلعه بابک در شهرستان با ۱۵ /۰ امتیاز جایگاه دوم تا سوم را دربین مهمترین تهدیدات اکوتوریسم شهرستان کلیبر به خود اختصاص داده اند
مطابق با جداول فرصتها و تهدیدات اکوتوریسم شهرستان کلیبر،مجموع امتیازنهای عوامل خارجی ۷۸/۲میباشد و از آنجا که این عدد بزرگتر ازعدد۵/۲میباشدنشان دهنده این است که شهرستان کلیبردرزمینه اکوتوریسم ازلحاظ عوامل خارجی ازوضعیت مطلوبی برخوردار است وبه عبارتی دارای فرصتهای خوبی است وبه منظور استفاده ازاین فرصتها نیازمند ارائه راهبردهای مناسبی درجهت برطرف کردن نقاط ضعف وخنثی کردن عوامل تهدید کننده باهدف توسعه ورونق اکوتوریسم شهرستان کلیبرمی باشد .لذا جهت تدوین مرحله بعدی که مرحله مقایسه است به کمک جداول ارزیابی عوامل داخلی وخارجی که دربالا ذکرشدراهبردهای اکوتوریسم شهرستان کلیبرتدوین می شود.تدوین این راهبردها با توجه به نقاط قوت وفرصتهای اکوتوریسم منطقه مورد مطالعه که هردو برضعف وتهدیدهای آن برتری دارند انجام شده است.
۲-۳- ۴- مرحله مقایسه
درچارچوب تدوین استراتژیها، مرحله مقایسه در برگیرنده پنج روش(ماتریس تهدیدات، فرصت ها، نقاط ضعف و قوت؛ ماتریس ارزیابی موقعیت و اقدام استراتژیک؛ ماتریس گروه مشاوران بستن؛ ماتریس ارزیابی داخلی و خارجی و ماتریس استراتژیهای اصلی) است که می توان به ترتیب دلخواه از آنها استفاده کرد(دیوید، ص۳۵۹، ۱۳۷۹)
در این تحقیق از تکنیکهای ۱و۴(ماتریس تهدیدات، فرصت ها، نقاط ضعف و قوت و ماتریس ارزیابی موقعیت عوامل داخلی و خارجی ) استفاده می شود. این ابزارها متکی به اطلاعاتی هستند که از مرحله نخست بدست آمده اند و فرصتها وتهدیدهای خارجی را با نقاط قوت وضعف داخلی مقایسه می کنند.برای اینکه بتوان استراتژیهای گوناگون امکانپذیر را به شیوه ای اثر بخش ارائه نمود، فرایند مقایسه عوامل داخلی و خارجی نقشی مهم و سرنوشت ساز ایجاد می کنند
جدول۴-۱۴:ترکیب عوامل داخلی و خارجی اکوتوریسم شهرستان کلیبر

عوامل داخلی عوامل خارجی
W S T O
۶۱/۱ ۷۶/۱
دانلود متن کامل پایان نامه در سایت jemo.ir موجود است

این ابزارها متکی به اطلاعاتی هستند که از مرحله نخست بدست آمده اند و فرصتها وتهدیدهای خارجی را با نقاط قوت وضعف داخلی مقایسه می کنند.برای اینکه بتوان استراتژیهای گوناگون امکانپذیر را به شیوه ای اثر بخش ارائه نمود، فرایند مقایسه عوامل داخلی و خارجی نقشی مهم و سرنوشت ساز ایجاد می کنند که سرانجام این مرحله به ارائه استراتژی منجرمی شود .موارد زیر در این مرحله صورت می گیرد.

– نقاط قوت و فرصتها با هم مقایسه شده، راهبردهای soثبت می شود
– نقاط ضعف و فرصتها با هم مقایسه شده، راهبردهای woثبت می شود
– نقاط قوت و تهدیدها با هم مقایسه شده، راهبردهای stثبت می شود
– نقاط ضعف وتهدیدها با هم مقایسه شده، راهبردهای wtثبت می شود

دراین مرحله نقاط قوت،ضعف،فرصتها وتهدیدهای اکوتوریسم شهرستان کلیبر را درقالب یک جدول در اختیار کارشناسان قراردادیم وبه صورت شفاهی وکتبی توضیحات لازم در این زمینه به تک تک آنها ارائه شد واز آنها خواسته شد که با مقایسه نقاط قوت وفرصتها استراتژیهای SO،با مقایسه نقاط ضعف وفرصتها استراتژیهای WO،با مقایسه نقاط قوت وتهدیدها استراتژیهایST، وبا مقایسه نقاط ضعف وتهدیدها استراتژیهای WTرا تدوین کنند.وسپس این پرسشنامه ها جمع آوری شدندوبا تنظیماتی که توسط محقق انجام شد استراتژیهای اکوتوریسم شهرستان کلیبرمشخص شدند.اما از آنجا که در این تحقیق هدف نتنها ارائه استراتژی بلکه مشخص کردن بهترین ومطلوبتری استراتژی هاست بنابرین در مرحله سوم با استفاده ازمدل برنامه ریزی راهبردی کمی مطلوب ترین استراتژیها انتخاب می شوند.در اجرای ماتریس برنامه ریزی راهبردی کمی از تجزیه و تحلیل های مرحله اول و نتیجه حاصل ازمقایسه عوامل داخلی و خارجی در مرحله دوم، استفاده می شود تا بدانوسیله شیوه های عینی راهبردهای قابل اجرا مشخص شوند.دراین مرحله به منظور الویت بندی استراتژیها،آنها را در قالب یک جدول در اختیار کارشناسان قراردادیم نحوه امتیاز دهی به استراتژیها ایگونه بود که دریک طرف جدول عوامل داخلی وعوامل خارجی بصورت ستونی آورده شدند ودر روبروی آنها استراتژیها قید شدند وسپس ازپاسخگویان خواسته شد که با توجه به تأثیر هرعامل در تدوین هریک از استراتژیها، به آن استراتژی نمره جذابیت بدهنددر این مرحله نیز بعد از جمع آوری پرسشنامه توسط محقق میانگین جذابیت هریک از استراتژیهامحاسبه شد وبا مشخص شدن نمره نهایی هریک از استراتژیها،آنهایی که بالاترین نمره را کسب کرده بوند در الویت قرار گرفتند.
فصل چهارم
۴
انجام تحقیق وتجزیه وتحلیل داده ها
۱-۴- مقدمه
تبدیل یک نقطه جغرافیایی به یک مقصد گردشگری نیازمند این است که آن محدوده دارای جاذبه هایی با شد که بتواند افراد را به منظور بازدید از خود جذب کند که هرچند صرف داشتن این جاذبه ها به خودی خود نمی تواند به این امر منجر شود ولی برخورداری از پتانسیل های فرهنگی وتاریخی وطبیعی یک امتیاز بزرگی است که می توان با شناسایی ومعرفی وانجام برنامه ریزی وتدوین راهبردهایی در جهت تبدیل آنها به یک جاذبه اقدام کرداما جذب گردشگرهم نمی تواند صرفآ یک هدف نهایی باشد چرا که اگربدون توجه به پایداری این جاذبه ها اقدام شود ممکن است به زوال آنها منجرشود لذا برنامه ریزی باید طوری انجام شود که در کنار استفاده ازاین منابع منجربه پایداری آنها بشود.
دراین فصل به بررسی مراحل انجام کار به منظور استخراج نقاط قوت ، ضعف ، فرصتها و تهدیدهای اکوتوریسم شهرستان کلیبرونهایتا تدوین والویت بندی راهبردهای توسعه اکوتوریسم پرداخته شده ویافته های حاصل این بررسی آشکار شده است.
۲-۴- ویژگی های توصیفی منطقه مورد مطالعه
۱-۲-۴- قلمرو ارسباران
ارسباران در گذشته نه چندان دور به محدوده وسیعی از کناره رود ارس وحدوفاصل جلفا تا مغان و بلندی های سبلان، بزقوش وسهند اطلاق می شود اما اکنون به دلایل متعدد از قبیل تخرب عرصه های منحصر به فرد جنگلی در شمال شرقی آذربایجان شرقی تنها به بخشهای شمالی شهرستان اهر، شمال و شمال شرقی شهرستان ورزقان، شرق شهرستان جلفا وتمامی شهرستان کلیبر اطلاق می شود شهرستان کلیبر درشمال شرقی آذربایجان شرقی واقع شده است این شهرستان با وسعتی معادل ۶۷/۳۵۹۷کیلومتر ۹۱/۷ ازکل مساحت استان دارا می باشد وتقریبا ۷۰% از کل مساحت ارسباران را به خود اختصاص داده است از شمال از طریق رود ارس به جمهوری آذربایجان به طول ۱۱۵ کیلومتر واز شرق به استان اردبیل و ازجنوب به شهرستان های ورزقان واز غرب ازاشتوبین چای به شهرستان جلفا محدود می شود.
موقعیت منطقه مورد مطالعه درتقسیمات سیاسی کشور
نقشه۴-۱: موقعیت جغرافیایی منطقه ارسباران
۲-۲-۴- شهرستان کلیبر
شهرستان کلیبر باوسعتی معادل۶۷/۳۵۹۷کیلومتر،۹۱/۷در صد از کل مساحت استان را به خود اختصاص داده است واز این لحاظ رتبه دوم را بین شهرستان ها دارا می باشد. این شهرستان در شمال شرقی استان ودر مختصات جغرافیایی درعرض شمالی ۳۸ درجه و۳۷ دقیقه الی ۳۹ درجه و۲۶دقیقه ودر طول شرقی ۴۶درجه و۲۷دقیقه الی ۴۷ درجه و۳۳دقیقه قرار گرفته است. این شهرستان از شمال از طریق رود ارس به جمهوری آذز بایجان به طول ۱۱۵ کیلومتر واز شرق به استان اردبیل از جنوب به شهرستان اهرورزقان واز غرب از طریق اشتوبین چای به شهرستان جلفا محدود می شود(شهرداری کلیبر،۳،۱۳۸۴).مرکزسیاسی شهرستان کلیبر شهر کلیبر می باشد که در فاصله ۱۶۵کیلومتری شمال شرقی شهرتبریز قراردارد وازاین نظرپس از شهرستانه میانه دورافتاده ترین شهرستان استان به مرکز استان محسوب می گردد.منطقه کلیبر بدلیل موقعیت جغرافیایی آن برخوردار از مواهب و منابع سرشار طبیعی، معادن بسیار غنی و ویژگی های منحصربه فرد زیست محیطی و نیزدارا بودن پیشینه فرهنگی و آثار تاریخی فراوان دارای ظرفیتهای بالقوه و توانمندی بالایی برای توسعه می باشد.این منطقه توانهای بالقوه زیادی برای جذب گردشگر دارد که از نظرطبیعی یکی از زیباترین نقاط آذربایجان شرقی محسوب می شودودر حقیقت می توان گفت که کلیبر عروس آذربایجان است.ولی متأسفانه علی رغم اقدامات انجام شده در این منطقه نسبت به توانمندیهایش چندان توجه نشده است(ناموری،ص۸۷، ۱۳۸۶).
نقشه۴-۲: موقعیت جغرافیایی شهرستان کلیبر
۳-۲-۴- وضعیت تاریخی شهرستان کلیبراز بدو پیدایش تابه حال:
این شهرستان قبل از تاریخ فقط محل اردو وپایگاه نظامی پادشاهان آن زمان همانندپادشاهان ماد،هخامنشیان،ساسانیان وغیره بوده است ولی آنچه که قابل توجه است اینکه ارسباران یکی از دژهای نظامی ساسانیان محسوب می شد وقبل از ساسانیان مردم ارسباران دین خاص نداشتند بعد از ساسانیان آنها به دین زرتشت ایمان آوردند(کارنگ،۱۳۸۴،ص۲۴). در سال ۲۶ه – قمری در زمان خلافت عمر ابن خطاب (خلیفه دوم)ارسباران توسط یکی از اصحاب پیامبر اسلام به نام کبر ابن عبد الله به تصرف مسلمانان در آمد ومردم با میل ورغبت به دین مبین اسلام مشرف شدند .منطقه کلیبر یا ارسباران همراه با دیگر مناطق آذربایجان به تصرف مسلمانان در آمد ورفت وآمد بین مردم آذر بایجان واعراب معمول شد عشایر عرب از شهر های کوفه – بصره- شام به مناطق مختلف آذربایجان از جمله ارسباران کوچ کردند در زمان خلفای عباسی ودر دوران بنی امیه منطقه آذر بایجان توسط فرستادگان خلفا اداره می شد. در زمان خلفای عباسی نیز جنگ بین فرماندهان خلفای عباسی وفرستادگان او با بابک خرم دین در گرفت که بعد از ۲۰ سال جنگ ومقاومت در برابر خلفای عباسی با خیانت یک سردار ایرانی به نام افشین شکست خورده وکشته شد.از دیگر وقایع تصرف این شهر در سال ۱۲۴۰ به دست سر داران روسی می باشد وبه گفته اهالی بمباران این شهر در تاریخ۱۲۴۳به وسیله هواپیماهای روسی که شهرستان کلیبر را بمباران کردند وقشون روس این شهر را غارت کرده وبه طرف اهر واز آنجا به تبریز به راه افتادند.(خاماچی،ص۱۲۳،۱۳۷۸).
۴-۲-۴- تقسیمات سیاسی و جمعیت
براساس آخرین تقسیمات کشوری شهرستان کلیبر دارای دوبخش(مرکزی و آبش احمد)، دوشهر(کلیبر و آبش احمد)، هفت دهستان و قریب به ۲۴۳ روستای با سکونت دائم، فصلی و خالی از سکنه می باشد.مرکزشهرستان کلیبر شهر کلیبر می باشد.
جمعیت کل شهرستان:(با تطبیق آمار سرشماری ۱۳۹۰ و پس از اجرای تقسیمات کشوری اخیر) ۴۸۸۳۷نفربا۱۲۷۸۰خانوار شهری و روستایی
جمعیت شهر کلیبر(مرکزشهرستان)۹۸۸۷نفربا۲۶۸۷خانوار
جمعیت شهر آبش احمد:۲۳۱۸نفربا۵۹۱خانوار
جمعیت شهری و روستایی بخش مرکزی:۲۶۶۵۲نفر
جمعیت شهری وروستایی بخش آبش احمد:۲۲۱۸۵نفر
۵-۲-۴- انواع جاذبه های گردشگری شهرستان کلیبر بصورت زیر می باشد.
جدول ۴-۱:تقسیم بندی جاذبه های گردشگری شهرستان کلیبربراساس کارکردهای مختلف

دانلود کامل پایان نامه در سایت pifo.ir موجود است.
امتیاز جذابیت

جمع امتیازهای جذابیت

 
در جدول بالا، شکل اصلی ماتریس برنامه ریزی راهبردی کمی ارائه شده است.ستون سمت راست این ماتریس در برگیرنده عوامل داخلی و خارجی(از مرحله اول)است.در ردیف بالا راهبردهای مختلف امکانپذیر(از مرحله دوم) نوشته می شوند.ستون دست راست این ماتریس در برگیرنده اطلاعاتی است که به صورت مستقیم از ماتریس ارزیابی عوامل خارجی و ماتریس عوامل داخلی بدست می آیند.راهبردهای بدست آمده از ماتریس تهدیدات، فرصتها، نقاط قوت ونقاط ضعف، ماتریس ارزیابی موقعیت و اقدام راهبردی، در ردیف بالای ماتریس برنامه ریزی راهبردی کمی قرار می گیرند. معمولا این ماتریس باعث می شود که راهبردهای قابل اجرای مشابه بدست آید. ولی این بدان معنی نیست که هرماتریس یا عاملی را که بتوان با عواملی دیگرمقایسه نمود در ماتریس برنامه ریزی راهبردی کمی قرار داد.برنامه ریزان راهبردی باید به هنگام گزینش راهبردها، برای گنجانیدن آنها در ماتریس برنامه ریزی راهبردی کمی، از قدرت قضاوت شهودی کافی برخوردار باشند.
گامهای تهیه ماتریس برنامه ریزی استراتژیک کمی(QSPM) بصورت زیر می باشد
مرحله اول: تعیین میزانی که می توان از عامل سرنوشت ساز داخلی و خارجی بصورت موفقیت آمیز استفاده کرد.ماتریس های مرحله دوم با هم مقایسه شده و راهبردهایی که سیستم باید به اجرا در آورد، یا آنها را مورد توجه قرار دهد، مشخص می شود.این راهبردها در ردیف بالای ماتریس برنامه ریزی راهبردی کمی نوشته می شود که باید ناسازگار یا جمع نشدنی باشند.با تعیین اثرات تجمعی هریک از عوامل سرنوشت ساز داخلی و خارجی می توان جذابیت نسبی هر یک از راهبردهارا، در مجموعه راهبردهای قابل اجرا، تعیین کرد.می توان هر تعداد از راهبردها رادر ماتریس ارزیابی راهبردی کمی گنجانید و هر تعداد ازراهبردها می توانند مجموعه مشخصی را تشکیل دهند.ولی معمولا مجموعه راهبردهای گنجانیده شده در یک گروه را نسبت به یکدیگر ارزیابی می کنند.مراحل تهیه این ماتریس فرصتها وتهدید های خارجی و نقاط قوت و ضعف داخلی در ستون سمت راست ماتریس برنامه ریزی راهبردی نوشته می شود . این اطلاعات را باید بصورن مستقیم از ماتریس ارزیابی عوامل داخلی و ماتریس ارزیابی عوامل خارجی بدست آورد.درماتریس برنامه ریزی راهبردی کمی باید دست کم ۱۰ عامل بسیار مهم خارجی و ۱۰ عامل بسیار مهم داخلی که برای موفقیت سیستم مؤثر هستند، درنظر گرفت
مرحله دوم:به هریک از عوامل داخلی و یا خارجی که در موفقیت سیستم نقش عمده ای دارند، وزن یا ضریب داده شود.این ضریب ها درست همانند ضریب های ماتریس ارزیابی عوامل خارجی و ماتریس ارزیابی عوامل داخلی هستند.این ضریب ها در یک ستون نوشته می شوند، درست طرف چپ هریک ازعوامل داخلی و خارجی که در موفقیت سیستم نقش اصلی دارند.
مر حله سوم:در این مرحله ماتریس های مرحله ۲مقایسه می شوند و استراتژیهایی را که سیستم با ید به اجرا درآورد(یا آنها را مورد توجه قراردهد) مشخص می شوند.این استراتژیها در ردیف بالای ماتریس برنامه ریزی استراتژیک کمی نوشته شوند. این استراتژیها باید درصورت امکان ناسازگار یا جمع نشدنی باشند.
مرحله چهارم: نمره های جذابیت مشخص می شوند، آنها مقدار عددی هستند که جذابیت هر استراتژی را دریک مجموعه از استراتژیها نشان می دهند.برای تعیین نمره جذابیت باید عوامل داخلی و خارجی را که در موفقیت سیستم نقش عمده دارند، بررسی نمود و سپس در مورد هر یک از آنها این پسش را مطرح کرد:«آیا این عامل در فرایند انتخاب یا گزینش استراتژی ها نقش عمده دارد؟» اگر پاسخ به این پرسش «آری» باشد، آنگاه باید با توجه به این عامل کلیدی استراتژیها را با هم مقایسه کرد.بویژه باید«نمره های جذابیت» را برای هریک از استراتژیها مشخص کرد به گونه ای که اهمیت نسبی یک استراتژی نسبت به سایر استراتژیها مشخص گردد(باتوجه به عامل مورد بحث). نمره جذابیت به این شکل است:۱= بدون جذابیت، ۲= تاحدی جذاب، ۳= دارای جذابیت معقول، و ۴= بسیار جذاب. اگر پاسخ به پرسش بالا«نه» است، بیانگراین است که در فرایند انتخاب استراتژیها این عامل هیچ نقش مهمی(از نظر موفقیت استراتژی) ندارد که درآن صورت نباید به این عامل «نمره جذابیت» داده شود.
مرحله پنجم: در این مرحله جمع نمره های جذابیت حساب می شود.مقصود از جمع نمره های جذابیت حاصل ضرب ضریب(مرحله دوم) در نمره های جذابیت(مرحله چهارم) است. جمع نمره های جذابیت نشاندهنده جذابیت نسبی هر یک از استراتژیها است که تنها با توجه به اثر عوامل داخلی و خارجی مربوطه بدست می آید. هر قدر« جمع نمره های جذابیت» بیشتر باشد استراتژی مورد بحث درای جذابیت بیشتری خواهد بود(البته با توجه به عوامل در نظر گرفته شده).
مرحله ششم: مجموع نمره های جذابیت هریک ازستونهای ماتریس برنامه ریزی استراتژیک کمی محاسبه می شود.مجموع نمره های جذابیت نشان می دهد که در هر مجموعه کدام استراتژی از بیشترین جذابیت برخوردار است.نمره های بالا بیانگر جذابیت بیشتر استراتژیها است، البته با توجه به همه عوامل داخلی و خارجی که می توانندبرتصمیمات راهبردی اثر بگذارند.تفاوت فاحش بین مجموع نمره های جذابیت در هرمجموعه از استراتژیها بیانگر مطلوبیت یک استراتژی، نسبت به استراتژی دیگر است.(دیوید، ص ۳۶۱، ۱۳۷۹).
۴-۳- جامعه آماری و نمونه گیری
منظور از جامعه آماری همان جامعه اصلی است که ازآن نمونه ای نمایا یا معرف بدست آمده باشد(ساروخانی، ۱۳۸۵: ۱۵۷). با توجه به اینکه یکی از روشهای جمع آوری اطلاعات در این پژوهش روش مصاحبه می باشد جامعه مورد نظر (خبرگان گردشگری شامل کارشناسان، مسئولین و مدیران ادارات ونهادهای علمی شهرستان کلیبرهستند. کارشناسان کسانی هستند که نسبت به امر گردشگری آگاهی وشناخت دارند)است بدیهی است که جمع آوری اطلاعات در خصوص تما می اعضای جامعه آماری پژوهش در امر گردشگری زمان بر وغیر اقتصادی است و ممکن است تحقیق را از مسیر اصلی خود دور کند. بنابرین در این تحقیق، ما بدلایلی چون مسائل دشواریهای دسترسی به مسئولین ومدیران درامر گردشگری ازنظر محدودیت زمانی ومکانی، ازنمونه گیری گلوله برفی که یکی از روشهای نمونه گیری تحقیق کیفی است استفاده می کنیم. بنانبرین روش نمونه گیری و تعیین حجم نمونه بصورت زیر است.
۵-۳- روش نمونه گیری و حجم نمونه:
دربین راهبردهای متنوع نمونه گیری درتحقیق کیفی، طبق نظرجانسون، ۱۹۸۹، میربام،۱۹۹۸،نمونه گیری شبکه ای/زنجیره ای یا معیارمحوربهترین و مناسب ترین راهبردبرای تحقیق کیفی است.دراین شیوه محقق براساس موضوع، اهداف یا ابعادتحقیق، افرادی رابرای مصاحبه انتخاب می کند.محقق بعد از انتخاب اولین فردواجرای مصاحبه، فردبعدی را به پیشنهادوی جهت مصاحبه پیدامی کند.این جریان به همین شکل ادامه می یابدتازمانی که تعداد نمونه ها کافی به نظربرسد.دراین تحقیق محقق تعداد افرادموردمصاحبه را مشخص نمی کند، بدلیل اینکه درنمونه گیری شبکه ای/زنجیره ای یا معیارمحور، تعدا افرادموردمصاحبه یا حجم نمونه به اشباع نظری سؤال های تحقیق بستگی داردبنا به نظرکوربین واشتراس،به این ترتیب که هرگاه محقق دریابدکه پاسخ های داده شده یا مصاحبه های انجام شده باافراد به اندازه ای به هم شباهت دارند که منجربه تکرارشدن پاسخ ها و یا مصاحبه هاشده و داده جدیدی درآن وجود ندارد، تعدادمصاحبه ها را کافی دانسته و دست ازانجام مصاحبه می کشد.این مرحله ازگردآوری داده ها را اشباع نظری می خوانند. حداقل با ۱۵نفرمصاحبه خواهدشد.
۶-۳- روش گردآوری داده ها و ابزارهای مورد استفاده برای آن:
روش جمع آوری داده ها دراین پژوهش براساس مطالعات کتابخانه ای و میدانی و مشاهدات محقق ومصاحبه باز و پرسشنامه میباشدونیزازمنابع و گزارشهای موجود(ازقبیل نقشه ، کتاب، مقاله، گزارشهای دولتی، و آمارنامه ها وهرآنچه که بتواند مارادررسیدن به اهداف پژوهش مان کمک کند) استفاده خواهد شد.
۷-۳- روش تجزیه و تحلیل داده ها:
با استفاده از تکنیک SWOTکه یک جهت گیری راهبردی است ، ونیز با استفاده از ماتریس ارزیابی داخلی وخارجی (IE)داده ها و اطلاعات تحلیل می شود تا بادرنظرگرفتن نقاط ضعف، قوت، فرصت ها و تهدید های موجود به ارائه راهکارها، سیاستگذاری ها، وراهبردهایی در جهت توسعه وبهبود شرایط مطلوب جذب گردشگر دست پیدا کنیم. همچنین به منظورانتخاب الگوها وراهبردهای مناسب و مطلوب ازمدل برنامه ریزی استراتژیک کمی(QSPM) استفاده خواهد شد.
۸-۳- نوع تحقیق وشیوه انجام آن :
روش تحقیق مورد استفاده در این پژوهش از نظر هدف کاربردی، از لحاظ میزان درجه و کنترل، میدانی و ازلحاظ جمع آوری اطلاعات نیز از نوع تحلیلی می باشد.با توجه به اینکه مدل مفهومی این تحقیق، مدل برنامه ریزی استراتژیکی فردآردیوید می باشدکه توضیحات آن در فصل حاضر بصورت مفصل بیان شده است. لذا به منظور تدوین استراتژیهای توسعه اکوتوریسم شهرستان کلیبر مراحل زیر طی شد وبا توجه به اینکه در این تحقیق ما بدنبال ارائه راهبردهای توسعه اکوتوریسم شهرستان کلیبرمی باشیم لذا لازمه تدوین استراتژیهای توسعه اکوتوریسم مقصد مورد نظر این است که همان طور که در روش گرد آوری داده ها مطرح شد ابتدا از طریق این ابزارها، swotیا نقاط قوت و ضعف و فرصتها و تهدید های اکوتوریسم شهرستان کلیبر گردآوری می شودچون بدون آنها نمی توان به ارائه استراتژی پرداخت واز طرفی پاسخ پرسشهای مطرح درتحقیق در دل swotنهفته است.نحوه بدست آوردن SWOTاکوتوریسم شهرستان کلیبر بدین شرح است که ابتدا بوسیله پرسشنامه های شماره ۱و۲که درپیوست جای داده شده است وهمچنین با کمک مصاحبه باز هم از مردم محلی وهم مسئولان وهم از اندک گردشگرموجود در منطقه نقاط قوت،ضعف،فرصتها وتهدیدهایی که برتوسعه اکوتوریسم شهرستان کلیبر مؤثرند بررسی شدهرچند جامعه آماری ما مسئولان ادارات شهرستان کلیبر(ادارات میراث فرهنگی،صنایع دستی وگردشگری استان وشهرستان- ورزش وجوانان شهرستان کلیبر- منابع طبیعی وآبخیز داری- حفاظت محیط زیست-فرمانداری-جهاد سازندگی وکشاورزی-راه وترابری-امور اقتصاد ودارایی-فرهنگ وارشاد اسلامی) وکارشناسان وارد به امر گردشگری است.اما چون مردم وگردشگران در امرگردشگری مؤثرندبه منظورجمع آوری SWOTکامل اکوتوریسم شهرستان کلیبر از نظرات آنها نیزاستفاده شد.منظورما از کارشناسان، کارمندان همان ادارات ویا اساتید دانشگاه های شهرستان کلیبر که به امر گردشگری واردند،می باشد.در انتخاب این مسئولان وکارشناسان از نمونه گیری گلوله برفی استفاده شد وبامراجعه به یک مسئول یا کارشناس، مسئولان یا کارشناسان بعدی را از آنها جویا می شدیم.وهرجا که احساس می شد نظرات ارائه شده از سوی آنها تکراری است،تحقیق را متوقف می کردیم.درضمن به منظورجمع آوری SWOTاز مطالعات گردشگری که توسط اداره گردشگری صورت گرفته و همچنین از پایان نامه ها وتحقیقات مربوط به شهرستان در این زمینه، استفاده شده است.لازم بذکر است که درتقسیمات سیاسی استان آذربایجان شرقی منطقه خدافرین که قبلا جزء بخشهای شهرستان کلیبر بوده اکنون چند سالی است به شهرستان تبدیل شده است ، با توجه به اینکه این تقسیمات جدیداً شکل گرفته وهنوز اطلاعات لازم بویژه اطلاعات مربوط به گردشگری مختص این شهرستان موجود نیست بنابرین ما در این تحقیق به منظور رسیدن به اهداف تحقیق وتکمیل آن وبرخورداری از جامعیت براساس تقسیمات سیاسی قبلی(قبل از سال ۹۰) عمل کرده ایم.
درمرحله اول بوسیله کسانی که در بدست آوردن swot شرکت داسته اند(به غیرازمردم وگردشگران) به ارزیابی عوامل داخلی(نقاط قوت و ضعف) و عوامل خارجی(فرصتها و تهدیدها) پرداخته شد. این مرحله شامل ارزیابی محیط خارجی و ارزیابی محیط داخلی است.در این مرحله عوامل خارجی و عوامل داخلی مؤثر بر مقصد گردشگری با استفاده از دو تکنیک ماتریس ارزیابی عوامل خارجی(EFE) وماتریس عوامل داخلی(IFE)شناسایی شده و مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت .در این مرحله نقاط قوت وضعف وفرصتها وتهدیدهایی که اکوتوریسم مقصد مورد نظر با آن مواجه است بصورت فهرست وار در قالب پرسشنامه در اختیار مسئولان وکارشناسان گردشگری قرار گرفت وآنها طبق برداشتهای خود به هریک ازموارد ضریب بین ۰تا۱ورتبه بین ۱تا۴را دادند که شرح آن دراین فصل مفصل آورده شده است بعد پرسشنامه ها جمع آوری شدوسپس میانگین ضریب ورتبه هریک از عوامل محاسبه شد وعدد حاصل بعنوان ضریب ورتبه هرعامل مشخص شد. ضریب ها نشان دهنده اهمیت نسبی هر یک از عوامل است.هدف از این کار این است که بدانیم کدام یک از نقاط قوت و نقاط ضعف و همچنین کدام یک از فرصتها وتهدیدها درمقایسه با دیگرموارد از اهمیت نسبی برخوردارند چرا که میزان اهمیت هریک از موارد درارائه نوع استراتژی مؤ ثر می باشند. هدف از بررسی عوامل خارجی این است که از فرصتهایی که می توان ازآنها بهره برداری کرد و تهدیداتی را که می توان ازآنها احتراز نمود یک فهرست نهایی تهیه شود به عبارتی هدف از بررسی عوامل خارجی این است که بتوان نوعی استراتژی ارائه دادکه از فرصتها ی پیش آمده در محیط خارجی بهره برداری نموده و اثرات ناشی از تهدیدات بالقوه این عوامل را به پایین ترین حدممکن رساند. اما در رابطه با عوامل داخلی هدف از تدوین استراتژیها در یک مقصد گردشگری این است که آن مقصد بتواند به خوبی از نقاط قوت خود استفاده نموده و نقاط ضعف خود را ازبین ببرد.
مرحله دوم: این مرحله شامل مرحله مقایسه می باشد . درچارچوب تدوین استراتژیها، مرحله مقایسه در برگیرنده پنج روش(ماتریس تهدیدات، فرصت ها، نقاط ضعف و قوت؛ ماتریس ارزیابی موقعیت و اقدام استراتژیک؛ ماتریس گروه مشاوران بستن؛ ماتریس ارزیابی داخلی و خارجی و ماتریس استراتژیهای اصلی) است که می توان به ترتیب دلخواه از آنها استفاده کرد(دیوید، ۱۳۷۹: ۳۵۹)
در این تحقیق از تکنیکهای ۱و۴(ماتریس تهدیدات، فرصت ها، نقاط ضعف و قوت و ماتریس ارزیابی داخلی و خارجی ) استفاده شده است.

برای دانلود فایل متن کامل پایان نامه به سایت 40y.ir مراجعه نمایید.

و….
برای دوری جستن ازتهدیدات ازنقاط قوت استفاده شود

استراتژی های WT
۱-
۲-
۳-
و….
نقاط ضعف را کاهش و از تهدیدات پرهیز شود

موضوعات

تهدیدات فهرست شود

(منبع دیوید۱۳۷۹،ص۳۶۵).
در ماریس swot در هر مرحله دو عامل با هم مقایسه می شوندوهدف این نیست که بهترین استراتژیها را مشخص نمود، بلکه هدف تعیین استراتژی های قابل اجرا هستند.بنابرین همه استراتژیهایی که در ماتریس تهدیدات، فرصتها، نقاط قوت و نقاط ضعف ارائه می گردند، انتخاب واجرا نخواهند شد.
۳-۳-ب-۲- تجزیه وتحلیل نقاط قوت، ضعف، فرصتها، تهدیدها وتدوین راهبردها
تجزیه وتحلیلswot اصطلاحی است که برای شناسایی نقاط قوت وضعف داخلی وفرصتهاوتهدیدهای خارجی که یک سیستم با آن روبرو است بکاربرده می شود. این مدل می تواند یک مرحله اولیه از یک تحلیل با هدف نهایی ارائه و اتخاذ سیاستهای لازم برای تناسب میان عوامل داخلی وخارجی باشد(kajanus,p718,2000).تجزیه وتحلیلswot شناسایی نظام مند عواملی است که راهبرد باید بهترین سازگاری رابا آن داشته باشد.منطق رویکرد مذکور این است که راهبرد اثربخش باید قوت ها وفرصتهای سیستم را به حداکثربرساند، ضعفها وتهدیدها رابه حداقل برساند. برای این منظورنقاط قوت وضعف وفرصتها وتهدید، درچهارحالت کلی so، wo، st، wt، پیوند داده می شوند.وگزینه های استراتژی ازبین آنها انتخاب می شوند
قوت وفرصت(so): ناحیه یک، بهترین فرصت است. سیستم با چند فرصت محیطی روبه رو است وقوت های بسیاری دارد که استفاده ازفرصتها را ترغیب می نماید.این وضعیت راهبردهای رشدراتوصیه می نماید
قوت و تهدید(st): درناحیه دوم، سیستم دارای قوتهای کلیدی است؛ اما با محیط تهدید آمیز روبرو است. دراین وضعیت، راهبردها ازقوتهای موجود برای ساختن فرصتهای بلند مدت درسایرموارد استفاده می کنند
ضعف و فرصت(wo): درناحیه سوم، سیستم با یک فرصت خوبی روبرو است؛ اما ازچند ضعف داخلی رنج می برد
ضعف وتهدید(wt): درناحیه چهارم، سیستم نه با فرصت و نه با قوت محیطی داخلی؛ بلکه ازبعد داخلی با ضعف وازنظر بعد خارجی با تهدیدات متعددی روبرو است
۳-۳- ب-۳-ماتریس داخلی و خارجی(IE)
این ماتریس بخش های مختلف سیستم را به صورت نمودار ارائه می نماید.بررسی های قبل و بعد از تهیه ماتریس چنین امکانی را بوجود می آورد که اثرات مورد انتظار تصمیمات راهبردی برسیستم، پیش بینی گردد. درواقع از این ابزار جهت تحلیل همزمان عوامل داخلی وخارجی استفاده می شود ودر آن براساس تقاطع نمرات عوامل داخلی وخارجی در محورهای افقی وعمودی می توان جایگاه سیستم موردنظر را براساس موضوعات مختلف مشخص کرد.
نمره ماتریس ارزیابی عوامل خارجی
نمره ماتریس ارزیابی عوامل داخلی
۴ ۵/۲ ۱
رقابتی بازنگری
B A

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت zusa.ir مراجعه نمایید.

عوامل خارجی درواقع همان فرصتها وتهدیدهاهستند.مقصود از فرصتها وتهدیدها،رویدادها وروندهای اقتصادی،اجتماعی،فرهنگی،بوم شناسی،محیطی،سیاسی،قانونی،دولتی،فن آوری ورقابتی است که می توانند به میزان زیادی در آینده به یک سازمان یا سیستم ویاپدیده هایی همچون گردشگری منفعت ویا زیان برسانند وتوسعه کیفی وکمی آنها را تحت تأثیرقرار دهند.فرصتها وتهدیدها به میزان زیادی خارج از کنترل یک سازمان/سیستم ویا پدیده است وازاین روبرای آنها واژه خارجی بکار می رود. مثلا تورم دریک جامعه پدیده ای است که کنترل آن خارج از توان پدیده ای همچون گردشگری است و بصورت غیرمستقیم میتواند عملکرد بسیاری ازپدیده ها همچون گردشگری را تحت تأثیرقرار دهد
هدف از بررسی عوامل خارجی این است که از فرصتهایی که می توان ازآنها بهره برداری کرد و تهدیداتی را که می توان ازآنها احتراز نمود یک فهرست نهایی تهیه شودوبه عبارتی شناسایی متغییرهای اصلی است که سیستم بایددربرابرآنها واکنش عملی نشان دهد.سیستم باید بتواند از طریق تدوین استراتژی در برابراین عوامل بصورت تدافعی یا تهاجمی واکنش نشان دهد، بگونه ای که از فرصتها ی پیش آمده در محیط خارجی بهره برداری نماید و اثرات ناشی از تهدیدات بالقوه این عوامل را به پایین ترین حدممکن برساند. (دیوید،ص۲۱۲، ۱۳۷۹).
۲-۲-۲-۳- عوامل داخلی: هر مقصد گردشگری درمحدوده خود دارای نقاط قوت و نقاط ضعف می باشد.عاملی به عنوان قوت تلقی می شودکه مزیت رقابتی یا مهارت متمایزی داشته باشد.یعنی فعالیتی که یک مقصد گردشگری بهتر از مقاصد گردشگری رقیب خود انجام می دهد ومی تواند موجب رشد و توسعه آن مقصد را بدنبال داشته باشد .عوامل ضعیف نیز آنهایی هستند که یک مقصد گردشگری آنها را ضعیف انجام می دهد یا مثلا توانایی انجام آنها را ندارد، در حالی که رقبای اصلی این توانایی را دارند.نقاط قوت وضعف داخلی عواملی هستند که مستقیمآ به خود یک پدیده مربوط می شوندمثلا در زمینه گردشگری نبود نیروهای متخصص به امر گردشگری یک امردرونی سیستم گردشگری است که می تواند بصورت مستقیم آن را تحت تأثیرقراردهد هدف از تدوین استراتژیها در یک مقصد گردشگری این است که آن مقصد بتواند به خوبی از نقاط قوت خود استفاده نموده و نقاط ضعف خود را ازبین ببرد. می توان عوامل مؤثر داخلی را به چهار گروه طبقه بندی کرد
۱- جاذبه ها و فعالیتهای گردشگری: جاذبه های طبیعی، جاذبه های فرهنگی و جاذبه های ویژه(پارک های موضوعی، مرکز برگزاری همایش ها و ضیافتها، ایجاد رویدادها و وقایع خاص و ایجاد مراکز ورزشی، تفریح و سرگرمی)
۲- تسهیلات و خدمات گردشگری:(مراکز اقامتی، رستورانها، مراکز خرید توریستی، آژانسهای مسافرتی وگردشگری، خدمات اطلاع رسانی، خدمات بهداشتی و ایمنی، خدمات بانکی و خدمات پستی)
۳- زیرساختها:(حمل ونقل، آب، برق، سیستم دفع فاضلاب و زباله، مخابرات و ارتباطات راه دور)
۴- عناصر سازمانی(ساختار و تشکیلات مدیریتی، منابع انسانی و بازاریابی)
بنابرین به منظور تدوین، ارزیابی و انتخاب استراتژی ها، همه کسانی که دربررسی و انتخاب استراتژیها شرکت می کنند باید اطلاعات حاصل ازبررسی ها ی داخلی و خارجی را در اختیار داشته باشند.آگاهی از این اطلاعات به مشارکت کنندگان کمک می کند که استراتژیهای خاص را که در ذهن و فکرخود دارند، بسیارشفاف گردد(دیوید، ص۳۵۰، ۱۳۷۹).
۳-۳- مراحل برنامه ریزی راهبردی
درمدل برنامه ریزی راهبردی که دیوید آن را طراحی کرده است، برای تدوین راهبردهای توسعه هر سیستمی ،مراحل زیربه ترتیب باید طی شود
جدول۳-۲: مراحل برنامه ریزی راهبردی

ردیف سطوح راهبردی مرحله توضیح فعالیتها
مرحله ورودی – بررسی عوامل داخلی و تشکیل ماتریس(IFE) با ضرایب و رتبه بندی
– بررسی عوامل خارجی و تشکیل ماتریس(EFE) با ضرایب و رتبه بندی
مرحله مقایسه – تشکیل ماتریس تهدیدات، فرصتها، نقاط قوت و ضعف(SWOT)
– تشکیل ماتریس داخلی و خارجی(IE)
مرحله تصمیم گیری – الویت بندی راهبردهای استخراج شده بر اساس ماتریس QSPM

برای دانلود متن کامل این فایل به سایت torsa.ir مراجعه نمایید.

۳- به هریک از عواملی که موجب موفقیت می شودرتبه ۱ تا ۴ داده می شود.این عددبیانگر میزان اثربخشی راهبردهای کنونی سیستم درنشان دادن واکنش نسبت به عامل مزبورمی باشد.عدد۴به معنای این است که واکنش بسیار عالی بوده است.عدد۳یعنی واکنش ازحدمتوسط بالاتر، عدد۲یعنی واکنش درحد متوسط است و عدد۱بدین معنی است که واکنش ضعیف می باشد.این رتبه ها برحسب اثربخشی راهبردهای سیستم تعیین می شوند.
۴- ضریب هرعامل دررتبه مربوطه ضرب می شوندتا امتیاز نهایی بدست آید.
۵- مجموع امتیازهای متعلق به هریک از متغییرها بدست آورده شودتا بتوان مجموع امتیازهای سیستم را تعیین کرد.درماتریس ارزیابی عوامل خارجی، صرف نظرازتعداد عواملی که موجب فرصت یا تهدید می شوند هیچگاه مجموع امتیازهای نهایی برای سیستم به بیش از۴وهیچگاه این جمع به کمتر از۱نمی رسد.میانگین این جمع ۵/۲می شود.اگراین عدد به ۴برسد بدین معنی است که سیستم دربرابر عواملی که موجب تهدید وفرصت می شوندبصورت بسیار عالی واکنش نشان می دهد.به بیان دیگر، سیستم در استراتژیهای خود به شیوه موفقیت آمیز از فرصتهای موجود استفاده می کندواثر عواملی را که موجب تهدید می شوند به پایین ترین میزان ممکن می رساند.عدد ۱بیانگر این است که سیستم در تدوین استراتژیهای خود نتوانسته است از عواملی که فرصت یا موقعیت ایجاد می کنند بهره برداری نماید یا از عواملی که موجب تهدید می گردند، احتراز نماید.
جدول۳-۳: ماتریس ارزیابی عوامل خارجی(EFE)

ردیف عوامل کلیدی
خارجی
ضریب رتبه نمره نهایی
حداقل ۱۰تاعامل
جمع ۱ ___ X

منبع: دیوید، ۱۳۷۹
۳-۳- الف-۲- ماتریس ارزیابی عوامل داخلی( IEF)
ماتریس ارزیابی عوامل داخلی، حاصل بررسی عوامل داخلی سیستم می باشد.این ماتریس، نقاط قوت و ضعف اصلی داخلی سیستم را تدوین وارزیابی می نماید. همچنین برای شناسایی و ارزیابی روابط بین موضوعات مختلف راه هایی ارائه می نماید(دیوید، ص۳۶،۱۳۷۹ ). می توان با طی پنج مرحله ماتریس ارزیابی عوامل داخلی را تهیه کرد.صرفنظر از تعداد عاملی که در ماتریس ارزیابی عوامل داخلی گنجانده می شود، جمع نمرات نهایی بین ۱تا ۴خواهد بود.اگر یک عامل داخلی یا خارجی، به صورت همزمان، دارای نقاط مثبت و منفی باشد، این عامل را باید دوبار درماتریس مربوطه گنجانید و برای هر نوبت به آن ضریب و امتیاز داد.
برای تهیه این ماتریس باید گامهای زیر را طی کرد
۱- پس از بررسی عوامل داخلی، مهم ترین عوامل فهرست بندی می شوند.مجموع این عوامل باید بین ۱۰ تا ۲۰ باشد.این عوامل باید در برگیرنده نقاط قوت وضعف سیستم باشند.نخست نقاط قوت وسپس نقاط ضعف نوشته می شوند.
۲- به این عوامل وزن یا ضریب داده می شود.این ضریب ها از صفر(بی اهمیت)تا ۱(بسیارمهم)می باشند.ضریب، نشان دهنده اهمیت نسبی یک عامل می باشد.صرفنظر از اینکه عامل مورد نظر به عنوان یک نقطه قوت یا ضعف داخلی سیستم به حساب آید، باید به عاملی که دارای بیشترین اثربر عملکرد سیستم است، بالاترین ضریب داده شود.مجموع این ضرایب باید برابر باعدد۱باشد.
۳- به هریک از عامل ها نمره بین ۱تا۴ داده می شود.نمره ۱ نشان دهنده ضعف اساسی، نمره ۲ضعف کم، نمره ۳بیانگرنقطه قوت و نمره ۴نشاندهنده قوت بسیار بالای عامل مورد بحث می باشد

منبع فایل کامل این پایان نامه این سایت pipaf.ir است

۴- ضریب هرعامل دررتبه مربوطه ضرب می شوندتا امتیاز نهایی بدست آید.
۵- مجموع امتیازهای متعلق به هریک از متغییرها بدست آورده شودتا بتوان مجموع امتیازهای سیستم را تعیین کرد.درماتریس ارزیابی عوامل داخلی، صرف نظرازتعداد عواملی که موجب قوت یا ضعف می شوند هیچگاه مجموع امتیازهای نهایی برای سیستم به بیش از۴وهیچگاه این جمع به کمتر از۱نمی رسد(بین ۱تا۴).میانگین این جمع ۵/۲می شود. واگر نمره نهایی کمتر از ۵/۲باشد، نشانگر این است که سیستم از نظر عوامل داخلی دچار ضعف است و اگربیشتر از ۵/۲باشدبیانگراین است که سیستم از نظر عوامل درونی دارای قوت می باشد.
جدول ۳-۴: ماتریس ارزیابی عوامل عوامل کلیدی داخلی( IEF)

ردیف عوامل کلیدی
داخلی
ضریب رتبه نمره نهایی
حداقل ۱۰تاعامل
جمع ۱ ___ X

۳-۳- ب: مرحله مقایسه
درچارچوب تدوین استراتژیها، مرحله مقایسه در برگیرنده پنج روش(ماتریس تهدیدات، فرصت ها، نقاط ضعف و قوت؛ ماتریس ارزیابی موقعیت و اقدام استراتژیک؛ ماتریس گروه مشاوران بستن؛ ماتریس ارزیابی داخلی و خارجی و ماتریس استراتژیهای اصلی) است که می توان به ترتیب دلخواه از آنها استفاده کرد(دیوید، ص۳۵۹، ۱۳۷۹)
در این تحقیق از تکنیکهای ۱و۴(ماتریس تهدیدات، فرصت ها، نقاط ضعف و قوت و ماتریس ارزیابی داخلی و خارجی ) استفاده می شود
این ابزارها متکی به اطلاعاتی هستند که از مرحله نخست بدست آمده اند و فرصتها وتهدیدهای خارجی را با نقاط قوت وضعف داخلی مقایسه می کنند.برای اینکه بتوان استراتژیهای گوناگون امکانپذیر را به شیوه ای اثر بخش ارائه نمود، فرایند مقایسه عوامل داخلی و خارجی نقشی مهم و سرنوشت ساز ایجاد می کنند.
۳-۳-ب-۱- ماتریس تهدیدات، فرصتها، نقاط قوت و نقاط ضعف(SWOT)
این ماتریس یکی از ابزارهای بسیارمهم در فرایند تدوین راهبرد است که بوسیله آن اطلاعات مقایسه می شود.به علاوه، می توان با استفاده از این ماتریس چهار نوع راهبرد ارائه داد.
برای ساختن یک ماتریس تهدیدات، فرصتها، نقاط ضعف، نقاط قوت باید ۸مرحله را طی کرد:
۱- تهیه فهرستی از فرصتهای عمده ای که درمحیط خارجی وجود دارد ۲- تهیه فهرستی ازتهدیدات عمده موجود درمحیط خارجی ۳- تهیه فهرستی از نقاط قوت داخلی وعمده ۴- تهیه فهرستی ازنقاط عمده ضعف داخلی ۵- مقایسه نقاط قوت داخلی وفرصتهای خارجی که حاصل آن راهبردهای SO است دراین مورد سیستم با استفاده ازنقاط قوت داخلی در صدد بهره برداری ازفرصتهای خارجی برمی آید معمولا برای رسیدن به چنین موقعیتی از راهبردهای ، WT،ST ، WO استفاده می شود تابدانجا برسند که بتوانند از استراتژیهای SOاستفاده نمایند.هنگامی که یک سیستم دارای نقاط ضعف عمده باشد، تلاش می شود این نقاط ضعف از بین برود یا به نقاط قوت تبدیل شود.وقتی که سیستم با تهدیدات عمده مواجه می شود، تلاش می کند خود را از دست آن برهاند و وضع را به گونه ای درآورد که بتواند بیشترین توجه خود را به بهره برداراز فرصتها معطوف نماید. ۶- مقایسه ضعف داخلی با فرصتهای موجود در خارج ازسیستم به منظور ارائه راهبردهای WO. هدف راهبردهای WO این است که سیستم با بهره برداری از فرصتهای موجود در محیط خارجی بکوشد نقاط ضعف داخلی را بهبود بخشدگاهی در خارج از سیستم فرصتهای بسیارمناسبی وجود دارد، ولی سیستم به سبب داشتن ضعف داخلی نمی تواند از این فرصتها بهره برداری نماید.۷- مقایسه نقاط قوت داخلی با تهدیدات خارجی جهت تدوین راهبردهای ST، این راهبردها ازقوتهای موجود برای ساختن فرصتهای بلند مدت درسایرموارد استفاده می کنند.۸- مقایسه نقاط ضعف داخلی با عوامل تهدید کننده خارجی به منظورتدوین راهبردهای WT، هدف این راهبردها برطرف کردن ضعف داخلی وتخفیف اثرات ناشی از تهدیدهای خارجی است.

دانلود متن کامل پایان نامه در سایت jemo.ir موجود است

توسعه مقاصد گردشگری به مانند سایر کسب و کارها باید از طرح عملیاتی یا راهبردی پیروی نماید. راهبرد توسعه گردشگری منطقه براساس بررسی عرضه و تقاضا با هدف بهبود و ارتقای محصولات موجود، شناسایی فرصتهای توسعه بازار و تعیین الویتهای بلند مدت صنعت گردشگری منطقه تدوین می شود. راهبرد گردشگری به عنوان چارچوب تصمیم سازی، راهنمای عمل در توسعه آتی فعالیتهای گردشگری است. در فرایند تدوین راهبرد توسعه گردشگری، نقاط قوت و ضعف محصول گردشگری منطقه، اهداف خرد وکلان(برای برآوردن نقاط قوت وضعف و رسیدن به نتایج مطلوب و چارچوب طرح عملیاتی(برای رسیدن به اهداف) تعیین می شوند. تعیین اهداف خرد کلان گردشگری، هسته ی اصلی راهبرد توسعه گردشگری منطقه است، اهداف کلان، هدفی عام وکلی هستند که مقصد امید وار است از طریق انجام فعالیتهای توسعه گردشگری به آن ها دست یابد.آن ها مفاهیمی پیوسته و غیر قابل سنجش هستند که چارچوبی کلی و عام برای اهداف خرد و عملیاتی تعیین می نمایند. به عنوان مثال، اهداف کلان برارتقای سطح رضایتمندی بازدیدکنندگان، تنوع بخشیدن به بازار گردشگری، افزایش مشارکت جامعه ی محلی در فرایند توسعه گردشگری، ارتقای نقش گردشگری در اقتصاد محلی و ارتقای پتانسیل های گردشگری منطقه تمرکز می کند.در مقابل اهداف خرد، خاص، معین و مرتبط با اقدامات واقعی برای توسعه گردشگری منطقه هستند.آن ها ابزاری جهت هدایت اقدامات اجرایی در کمک به براوردن اهداف کلان توسعه می باشند.بنابرین اهداف خرد باید واقعی، قابل سنجش و دست یافتنی(در یک دوره زمانی خاص) باشند.به عنوان مثال چنانچه هدف کلان، ارتقای پتانسیل گردشگری یک ناحیه تعیین شده باشد، اهداف خرد را می توان شناسایی جاذبه های جدید و قابل توسعه در منطقه، تشویق ایجاد اقامتگاه های ۳ ستاره، در منطقه تعیین نمود. اهداف خرد مورد اشاره ، در جهت ارتقای پتانسیل گردشگری ناحیه با افزودن موارد جدید جهت سرگرم نمودن و ایجاد اماکن بیشتر جهت اقامت، به توسعه گردشگری منطقه کمک خواهند نمود. همانطور که اهداف خرد وکلان هسته ی راهبرد ها به شمار می آیند، برنامه ی اجرایی و عملیاتی نیز بدنه اجرایی اهداف و راهبرها می باشند. برنامه اجرایی نیز به منظور تعیین چگونگی دستیابی به اهداف خرد بر پایه اهداف خرد و کلان تعیین می شوند.(صالحی، صادق، ص۲۴).
راهبردتوسعه گردشگری
تعیین سیاستهای گردشگری
تجزیه و تحلیل بازار گردشگری
بررسی منابع گردشگری
اهداف خرد وکلان گردشگر
تعیین قابلیتها وتنگناهای گردشگری
طرح بازاریابی گردشگری
برنامه واقدامات اجرایی گردشگری
کنترل ونظارت برفرایندها
نمودار۲-۶:عناصر اصلی راهبرد توسعه گردشگری
(صالحی وهمکاران،ص۸، ۱۳۹۱)
۱-۲۴-۲- راهبردهای گردشگری
توجه به راهبردها و سیاستهای ارائه شده از سوی سازمانهای متولی گردشگری در برنامه ریزی راهبردی توسعه اکوتوریسم شهرستان کلیبرباعث خواهد شد تا در ارائه راهبردهای گردشگری از واقعیت فاصله نگرفته وراهبردهای غیر واقعی و دست نیافتنی ارائه ندهیم وهمچنین به تدوین راهبردهایی اقدام کنیم که همگام و سازگار با راهبردهای گردشگری ارائه شده از سوی سازمانهای و نهادهای متولی گردشگری در سطح ملی باشد.
راهبردهای گردشگری درقانون تشکیل سازمان میراث فرهنگی
– جلب حمایت بخش های دولتی و غیردولتی و بخش تعاونی وخصوصی برای تحقق اهداف بخش میراث فرهنگی وگردشگری
– فراهم کردن زمینه سرمایه گذاری بخش غیردولتی وافزایش سهم آن درامورمربوط به میراث فرهنگی وگردشگری
– اجرای برنامه های تبلیغی ملی و بین المللی برای معرفی میراث فرهنگی ایران وجاذبه های گردشگری آن ازطریق رسانه های ارتباطی جمعی داخلی و خارجی با هماهنگی وهمکاری کلیه دستگاه های اجرایی
– صدورجوازتأسیس مناطق نمونه گردشگری به متقاضیان بخش های غیر دولتی(قدیری معصوم وهمکاران، ۱۲، ۱۳۸۹).
راهبردهای گردشگری ومیراث فرهنگی درسند مطالعات آمایش سرزمین
– تأکید مضاعف بر حفظ محیط زیست در راستای توسعه طبیعت گردی وجاذبه های گردشگری کشور
– حفظ، احیاوتوسعه کلیه امکانات وجاذبه های گردشگری ومیراث فرهنگی وتبدیل این بخش به عنوان یکی ازبخشهای اصلی و درآمدزایی کشور.
– جلب همکاری رسانه های داخلی بین المللی برای تصویرجدیدوجذاب ازجاذبه های ممنوع گردشگری سرزمین
– جلب سرمایه های خارجی و داخلی برای ایجاد تسهیلات وتجهیزات گردشگری درتمام نقاط جاذب گردشگری کشور
– رونق بخشیدن به صنایع وخدمات مرتبط با گردشگری با ارائه تسهیلات وایجادمشوق های لازم
– تشویق و حمایت ازایجادتأسیسات اقامتی و تفرجگاهی درهمه نقاط کشور(قدیری معصوم وهمکاران، ۷۴،۱۳۸۹).
راهبردهای سازماندهی فضایی درسند مطالعات آمایش سرزمین
– سطح بندی قلمروها، نقاط ومحورهای گردشگری براساس راه های دسترسی به تسهیلات اقامتی ورفاهی و جاذبه های گردشگری(فرهنگی- طبیعی)
– ایجاد مناطق و محورهای ویژه ودهکده های گردشگری(قدیری معصوم وهمکاران،ص۷۵،۱۳۸۹).
۲۵-۲- رویکردهای راهبردی
بطور کلی رویکرد های نگرش نسبت به راهبرد به دو دسته تقسیم می گردد:۱- نگرش تجویزی نسبت به راهبرد۲- نگرش توصیفی نسبت به راهبرد.
۱-۲۵-۲- نگرش تجویزی نسبت به راهبرد
این نگرش معتقد به طراحی رسمی و پیش بینی تدابیر تحلیلی برای تحقق هدف های بلند مدت میباشد. به عبارت دیگر طرفداران این نگرش، شکل گیری راهبرد را فرایند مشخص، قابل پیش بینی و توأم با تدابیر تحلیلی وعلت و معلولی می پندارند.مینتزبرگ معتقد است که این نگرش در برگیرنده سه مکتب فکری طراحی، برنامه ریزی و موقعیت یابی است.لذا عمده تعاریف در این نگرش راهبرد را به عنوان طرح، برنامه و یانقشه درنظر می گیرد.به عبارت دیگر راهبرد در این نگرش، عبارت از نوعی کار آگاهانه و یا مجموعه ای ازرهنمود هاست که برای مقابله با وضعیت و یا رخدادی خاص درآینده، پیش بینی می شود(مینتزبرگ و همکاران،ص۱۰، ۱۳۸۴).درواقع برنامه ریزی راهبردی با رویکرد فرایندی مصداقی ازنگرش تجویزی به راهبرد می باشد(اعراب و دهقان،۱۳۹۰)
۲-۲۵-۲- نگرش توصیفی نسبت به راهبرد
در نگرش توصیفی تأکید براقدام به موقع ومنطبق با شرایط جاری وتقریبا اعمال تدابیر غیر رسمی و خلق الساعه است .به عبارت دیگر طرفداران این نگرش معتقد به اعمال تدابیرغیر رسمی، اقتضایی و خلق الساعه می باشند.از دیدگاه میتنزبرگ راهبرد اثر بخش یک پدیده خلاقانه است که انسانها سازنده آن هستند و نه فرایندهای برنامه ریزی.هر راهبرد یک نوع آوری است لذا وی معتقد است که این نگرش در برگیرنده مکاتب کارآفرینی، ادراکی، یادگیری، قدرت گرایی، فرهنگی و محیطی، می باشد(ازهری،ص۴۰، ۱۳۹۱)
جدول۲-۳ :ویژگی های نگرش های تجویزی وتوصیفی نسبت به تدوین راهبردها

برای دانلود متن کامل این فایل به سایت torsa.ir مراجعه نمایید.

مطالعات وتحقیقات نشان می دهد که رویکرد غالب و رایج برنامه ریزی در کشور ما، رویکرد برنامه ریزی جامع میباشد.ودرکشورمانتنها از رویکرد های جدید استفاده نشده است، بلکه رویکرد برنامه ریزی جامع با تمامی نواقص آن همچنان درغالب موارد به شکل سنتی آن ملاک عمل می باشد.تداوم استفاده از رویکرد جامع صدمات فراوانی را ازجمله بر محیط زیست، سلسله مراتب مجتمع های زیستی، مدیریت و اقتصاد مجتمع زیستی بجاگذاشته است وبه ناپایداری توسعه منتهی می گردد.وازطرفی طرح های تهیه شده با این رویکردغالبآ ناموفق بوده وفقط چند درصدبه مرحله اجرا درآمده اند. همچنین در این تحقیقات رویکرد های اخیربرنامه ریزی از جمله رویکردبرنامه ریزی فراگیربلند مدت ورویکرد برنامه ریزی راهبردی ،رویکردهای مناسب برای توسعه گردشگری پیشنهاد شده است.
اما باید توجه داشت که صرف تکیه بررویکرد برنامه ریزی راهبردی نیز نمی تواند پایداری گردشگری رابدنبال داشته باشد چون برنامه ریزی راهبردی بیشتر برشناسایی ورفع مسائل فوری تکیه داردوبیشتر باوضعیتهای سریع متحول آینده ونحوه پذیرش این تغییرات بطور سازمانی سازگاراست.این برنامه ریزی بیشترعملیاتی است وبا نحوه برخورد با حوادث غیر منتظره سروکار دارد. بنابرین به کار بستن این برنامه ریزی به تنهایی می تواند در رهیافتش از جامعیتی کمتر برخوردار باشد.این برنامه ریزی با تکیه برمسائل فوری ممکن است از اهداف درازمدت همچون توسعه پایدار دور شود.(عبدالله زاده،۱۳۸۸: ۷۳)
از آنجا که هدف این پایا نامه اتخاذ راهبردهای توسعه گردشگری وبویژه اکوتوریسم پایدار است وهمچنین با استناد به موارد بالاو باتوجه به رویکرد های مطرح شده در فصل دوم ، به نظر می رسداز بین رویکردهای مطرح شده، رویکرد یکپارچه – منسجم و از بین آن رویکرد برنامه ریزی راهبردی ورویکرد توسعه پایدار /گردشگری پایدار(که دارای توان بالقوه برای کاهش آثار منفی ناشی از گردشگری است)رویکردهای مناسبی در تدوین برنامه ریزی راهبردی توسعه اکوتوریسم شهرستان کلیبرباشند. وبا توجه به اینکه یکی از اهداف این تحقیق ارائه راهبردهای متناسب با ویژگی های اکوتوریستی منطقه مورد مطالعه می باشدبه نظرمی رسدبرای ارائه راهبردهای اکوتوریستی شهرستان کلیبر، نگرش تجویزی که در برگیرنده برنامه ریزی است و برای یک دوره بلندمدت مطرح است، نسبت به نگرش توصیفی که در صدد حل فوری مسئله می باشد وتوجهی به برنامه ریزی بویژه برنامه ریزی برای یک دوره بلند مدت ندارد، برای تدوین راهبردهای توسعه اکوتوریسم شهرستان کلیبرمناسب باشد.
فصل سوم
۳
روش شناسی پژوهش
۱-۳- مقدمه:
دستیابی به هدفهای علم یا شناخت علمی میسر نخواهد بود مگر زمانی که با روش شناسی درست صورت پذیرد به عبارت دیگر تحقیق از حیث روش است که اعتبار می یابد نه موضوع تحقیق. بی شک یکی از مشخصه هایی که تعیین کننده اعتبار و ارزش یک کارتحقیقاتی می باشد، روش و ابزاری است که محقق در انجام پژوهش خود در پیش می گیرد.انتخاب روش تحقیق مناسب به هدفها، ماهیت و موضوع مورد تحقیق و امکانات اجرایی بستگی دارد و هدف از تحقیق دسترسی دقیق و آسان به پاسخ پرسشهای تحقیق است(خاکی، ص۱۴۳،۱۳۸۶).تحقیق حاظردرصدد بررسی ویژگی های اکوتوریستی شهرستان کلیبربه منظور ارائه راهبردهای توسعه اکوتوریسم آن می باشد.دراین تحقیق از مدل SWOTجهت اسخراج نقاط قوت ضعف،فرصتها وتهدیدهایی که اکوتوریسم شهرستان کلیبر را تحت تأثیر قرار می دهند، استفاده می شود وسپس با استفاده ازماتریس SWOTوماتریس ارزیابی عوامل داخلی وخارجی، راهبردهای اکوتوریسم تدوین می شوندودر پایان با استفاده ازمدلQSPMالویتهای راهبردی توسعه اکوتوریسم شهرستان کلیبرمشخص می شوند.
۲-۳- مدلهای برنامه ریزی راهبردی توسعه گردشگری
در این بخش جهت آشانایی با مدلهای برنامه ریزی راهبردی توسعه گردشگری، دوگونه از این مدلها که بیشترمورد استفاده قرارمی گیرندبیان می شود.
۱-۲-۳- مدل برنامه ریزی راهبردی برایسون
برایسون مدل ۸مرحله جهت استخراج راهبردهای توسعه موضوعات مختلف به شرح زیر ارائه داده است
دراین مدل فرایند برنامه ریزی راهبردی عبارتند از:آغاز فرآیند برنامه ریزی راهبردی وحصول توافق درباره محتوای آن، تعیین و شناسایی دستورها، روشن ساختن رسالتها و ارزشها، ارزیابی محیط خارجی(فرصتها وتهدیدها)، ارزیابی محیط داخلی(نقاط ضعف وقوت)، شناسایی مسائل راهبردی(استراتژیک)، تنظیم راهبردهایی برای مدیریت مسائل راهبردی و تدوین دیدگاه کارساز برای آینده. این هشت مرحله باید به اجرا، نتیجه گیری و ارزیابی منتهی گردد.همچنین تأکید می شود که اجرا، نتیجه گیری و ارزشیابی باید درهرمرحله از فرآیند صورت پذیرد(برایسون، ۱۳۸۱).
 
نمودار۳-۱:فرآیند برنامه ریزی راهبردی توسعه گردشگری(مدل برایسون)
منبع برگرفته از اپل بام و همکاران، ص۱۲۰، ۱۳۷۹)
۲-۲-۳- مدل برنامه ریزی راهبردی دیوید
فرایند برنامه ریزی راهبردی، الگویی جامع درمدیریت استراتژیک است که فرد آردیوید در سال ۱۹۹۰میلادی این فرایند را در قالب یک مدل ارائه می کند. بطوری کلی دیوید فرایند سه مرحله ای (گام اول: تدوین استراتژی، گام دوم: اجرای استراتژی، گام سوم: ارزیابی استراتژی) را تعریف کرده است.با توجه به اینکه دراین تحقیق هدف تدوین راهبردهای اکوتوریسم شهرستان کلیبروالویت بندی آنهااست بنابرین دراین بخش عناصر اساسی فرایند برنامه ریزی راهبردی تا مرحله تدوین استراتژی بررسی می شود.
جدول۳- ۱:.چارچوب تحلیلی برای تدوین راهبرد

مرحله اول: مرحله ورودی اطلاعات
ماتریس ارزیابی ماتریس ارزیابی
عوامل خارجی عوامل داخلی
(EFE) (IFE)
مرحله دوم: مرحله تطبیق

ماتریس تهدیدها،فرصتها،
نقاط قوت وضعف
(SWOT)
ماتریس داخلی
وخارجی

دانلود کامل پایان نامه در سایت pifo.ir موجود است.